Toshkentning ‘Buyuk ipak yo‘li’ chorrahasi: Mutaxassislar hokimlik loyihasiga muqobil takliflar taqdim etdi

Toshkent shahridagi ‘Buyuk ipak yo‘li’ metro bekati yaqinidagi muhim chorraha rekonstruksiyasi bo‘yicha shaharsozlik mutaxassislari Bobur Sirojev va Iskandar Soliyev hokimlik tomonidan taklif qilingan ikki pog‘onali yo‘l o‘tkazgich qurish loyihasiga muqobil variantlarni ishlab chiqdilar. Garchi ularning loyihalari mustaqil tayyorlangan bo‘lsa-da, ikkalasi ham chorrahani bir sathda qoldirish, barcha yo‘nalishlarga burilish imkoniyatini ta’minlash va piyodalar uchun qulayliklar yaratish jihatidan o‘xshash g‘oyalarni o‘z ichiga oladi.

Bobur Sirojev, barqaror mobillik va infratuzilma bo‘yicha ekspert, hokimlikning yo‘l o‘tkazgich qurish taklifini tanqidiy baholab, loyihaning ochiq muhokama qilinmaganligi, dastlabki ma’lumotlarning cheklanganligi va tutash hududlarning batafsil ishlanmaganligini ta’kidladi. Uning fikricha, bunday yirik loyihalar qurilish kompaniyalari tomonidan emas, balki mutaxassislar ishtirokida muhokama qilinishi kerak. Sirojev: “Toshkent eski infratuzilma zaxiralari deyarli tugagan rivojlanish bosqichiga kirib bo‘ldi. Endi shunchaki ‘ko‘proq qurish’ hisobiga vaziyatdan chiqib ketib bo‘lmaydi” deb ta’kidladi.

Mutaxassis hokimlik loyihasining zaif tomonlari sifatida chapga burilish taqiqining saqlanib qolishi, muhandislik kommunikatsiyalarini ko‘chirishning yuqori xarajatlari, mavjud ko‘kalamzorlashtirishga jiddiy aralashuv va transport oqimini tartibga solish mexanizmlari yo‘qligi sababli tutash chorrahalarda tirbandlik xavfini sanab o‘tdi. Hokimlikning taqdimotida chorraha ‘shisha bo‘g‘zi’ deb atalib, yo‘l o‘tkazgich orqali o‘tkazuvchanlikning 130 foizga oshishi kutilayotgani aytilgan.

Sirojevning o‘zi transport muhandisi Aleksandr Devyatkin bilan hamkorlikda ishlab chiqqan muqobil loyihada chorraha bir sathda qoldirilib, barcha yo‘nalishlar, jumladan chapga burilishlar uchun imkoniyatlar yaratilgan. Loyihada ‘aqlli’ svetoforlar orqali transport oqimini me’yorlash, jamoat transportiga ustuvorlik berish va Muhammad Yusuf ko‘chasi bilan aloqani qayta tiklash nazarda tutilgan. Sirojev bu variantni “kapital aralashuvsiz samaradorlikni oshirishning prinsipial imkoniyatini namoyish etish” deb ta’rifladi.

Ekspert qarorlar qabul qilishda Benefit-Cost Ratio (BCR) kabi ijtimoiy foydani aks ettiruvchi ko‘rsatkichlardan foydalanish muhimligini ta’kidladi. U shuni eslatdiki, an’anaviy ravishda avtomobil transportiga yo‘naltirilgan mamlakatlarda endi avtomobilda qatnovlar umumiy hajmini kamaytirishga e’tibor qaratilmoqda. Sirojev: “Shaxsiy transportning o‘rtacha tezligi oshishi o‘z-o‘zidan tizimni barqaror qilib qo‘ymaydi. Jamoat transportiga ustuvorlik berilmasa, bunday yechimlar faqat avtomobillarga qaramlikni kuchaytiradi” dedi.

Xulosa qilib, Bobur Sirojev shahar rivojlanishida asosiy mezon alohida ko‘rsatkichlarni maksimal darajaga chiqarish emas, balki sarflangan har bir birlik mablag‘ evaziga eng yuqori ijtimoiy samara olish ekanligini ta’kidladi. Uning fikricha, Toshkent o‘zini oqlamaydigan qimmat loyihalarni ko‘tara olmaydi, chunki budjet cheksiz emas va har bir dollar boshqa, ba’zan shahar uchun foydaliroq yechimlardan voz kechish demakdir.

Source: www.gazeta.uz