Yamanning Marib shahri chekkasidagi harbiy bazada askar Sulaymon al-Hajj o‘zining ikki safdoshi bilan birga kamtarona xonada o‘tiribdi. Uning yuzida tashvish ifodasi — navbatdagi qo‘ng‘iroqni amalga oshirib, maoshi kechikkani sababli qarz olish uchun ko‘plab xabarlar yubormoqda.
Bu muammo Yamanning xalqaro tan olingan hukumati qurolli kuchlarida takrorlanuvchi holat bo‘lib, jang maydonidagi qiyinchiliklar kundalik hayotga aylanib, harbiy samaradorlikka jiddiy ta'sir ko‘rsatmoqda. Harbiylarning oylik maoshi 60 000 dan 180 000 Yaman rialigacha (taxminan 38 dan 116 dollargacha)ni tashkil etadi.
Al Jazeera’ga ma'lumot bergan anonim harbiy manbaga ko‘ra, muntazam Yaman armiyasining soni 180 000 dan 220 000 nafargacha bo‘lib, ulardan atigi 30-40 foizi frontda xizmat qiladi. Qolganlari ta'minot yoki qorovullik vazifalarida. Armiya har oy taxminan 36 milliard rial (23,2 million dollar) byudjet oladi, shundan 17 milliard riali Adendagi To‘rtinchi Harbiy Mintaqaga ajratilgan.
Bir ofitser Al Jazeera’ga aytishicha, uning askarlari oxirgi marta dekabr oyida maosh olgan, garchi hukumat qarzlarni Qurbon hayiti (may oyi oxiri)ga qadar to‘lashga va'da bergan bo‘lsa-da. “Biz davlat askarlarimiz va maoshimizni ta'minlash uchun hukumatdan boshqa hech kimni bilmaymiz”, deydi ofitser. Qiyinchiliklarga qaramay, askarlar o‘z vazifalarini bajarishda davom etmoqda.
Hukumat 2014 yildan beri Husiylar bilan urushmoqda. Husiylar poytaxt Sano’ni egallab, hukumatni Adenga ko‘chishga majbur qilgan. Urush ikki tomonning asosiy daromad manbalarini nishonga olishiga sabab bo‘lib, ikkala tomonni ham naqd pulsiz qoldirgan va davlat xizmatchilari maoshlarini to‘lash hamda nazorat qiladigan hududlarda asosiy xizmatlarni moliyalashtirishda qiyinchilik tug‘dirgan.
Hukumat nazoratidagi hududlarda Mudofaa va Ichki ishlar vazirliklari doirasidan tashqarida faoliyat yurituvchi turli harbiy tuzilmalar mavjud bo‘lib, ularda maoshlar yuqori va to‘lovlar muntazamroq. Xavfsizlik kamarlari, Elita kuchlari, Gigant brigadalari va Milliy qarshilikda 120 000 dan 150 000 nafargacha xizmatchi bor, ular oyiga 320 dollargacha olishadi.
Harbiy tahlilchi Iyod al-Masqariyning fikricha, bu holat askarlarni tartibsiz harbiy tuzilmalarga qo‘shilishga undashi mumkin, bu esa armiyada tajribali jangchilar yetishmasligiga olib keladi. Iqtisodiy ekspert Muhammad al-Jamaiy esa maosh kechikishlari armiya ichidagi resurs taqsimotidagi chuqur muammolarni ko‘rsatadi, deb hisoblaydi.
Urush tufayli Yaman dunyodagi eng og‘ir gumanitar inqirozlardan birini boshdan kechirmoqda. Ishsizlik yuqori, rial qiymati tushib ketgan, bu esa askarlarni maosh olgan taqdirda ham qiyin ahvolga soladi. Marib, Aden, Taiz va boshqa hududlardagi savdogarlar askarlarning xarajatlariga bog‘liq, shuning uchun maosh kechikishlari iqtisodiy faollikni sekinlashtiradi.
Mudofaa vazirligi qarzlarni moliyaviy cheklovlar, likvidlik tanqisligi va maosh taqsimotidagi murakkabliklar bilan izohlagan. Vazirlik maoshlarni to‘lashni yaxshilash uchun harakat qilayotganini va'da qilgan. Shu orada, Marib va boshqa front shaharlaridagi askarlar nafaqat jang maydonida, balki qashshoqlikka qarshi ham kurashmoqda.
Source: www.aljazeera.com