Dunyodagi eng katta ichki suv havzasi bo‘lgan Kaspiy dengizi sathi xavotirli darajada pasaymoqda. Olimlarning fikricha, bu jarayon orqaga qaytmasligi mumkin va asr oxirigacha suv sathi 21 metrgacha tushishi kutilmoqda.

Eronlik ekolog jurnalist Maryam bolaligini Kaspiy bo‘yida o‘tkazgan. U suv sathining o‘zgarishiga o‘rganib qolgan bo‘lsa-da, so‘nggi tashrifida dengizning juda sayozlashganini ko‘rib hayratda qoldi. "Men qirg‘oqdan uzoqlashgan sari yurdim, lekin suv faqat tizzamga yetdi. Bu dengiz yonida o‘sgan odam uchun qo‘rqinchli edi", deydi u.

Kaspiy dengizining qisqarishiga bir qancha omillar sabab bo‘lmoqda. Shimoldan Volga daryosi orqali keladigan chuchuk suv hajmi to‘g‘onlar va sug‘orish tizimlari tufayli kamaygan. Bundan tashqari, iqlim o‘zgarishi sababli bug‘lanish kuchaygan va yog‘in miqdori pasaygan.

Buyuk Britaniyadagi Lids universiteti evolyutsion biologi Simon Gudmanning ta’kidlashicha, suv sathining pasayishi ekotizimlarga, inson salomatligiga va iqtisodiy faoliyatga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Shimoliy Kaspiy mintaqasida portlar chuqurlashtirishni talab qilmoqda, baliqchilik esa yanada qiyinlashmoqda.

Gudman Kaspiy dengizi Orol dengizi taqdiriga duch kelishi mumkinligini aytadi. Orol dengizi qurib, uning o‘rnida zaharli chang bo‘ronlari paydo bo‘lgan edi. "Biz bu jarayonning boshida turibmiz", deydi u.

Kaspiy dengizi besh davlat (Eron, Rossiya, Ozarbayjon, Turkmaniston va Qozog‘iston) qirg‘oqlarini yuvadi. Muammoni hal qilish uchun muvofiqlashtirilgan harakatlar zarur. Gudman siyosat tezligi ekologik o‘zgarishlar tezligiga mos kelishi kerakligini ta’kidlaydi.

Source: www.dw.com