AQSh maxsus kuchlari tomonidan sobiq prezident Nikolas Maduro hibsga olinganidan keyin, Venesuelaning sobiq vitse-prezidenti Delcy Rodriges bu harakatni oʻgʻirlik deb baholadi va mamlakat AQShga qarshilik koʻrsatishini eʼlon qildi. Biroq, uning ohangi bir kun ichida keskin oʻzgardi. AQSh prezidenti Donald Tramp Rodrigesning "Venesuelani yana buyuk qilish uchun zarur boʻlgan har qanday ishni qilishga tayyor" ekanligiga ishonch bildirdi. Shundan soʻng, yangi vaqtinchalik prezident oʻsha kuni AQSh hukumatini "hamkorlik dasturi ustida birgalikda ishlashga" taklif qildi. Tez orada AQSh Davlat kotibi Marko Rubio hamkorlik uchun uch bosqichli rejani eʼlon qildi.
Hokimiyatda 100 kun boʻlgan Rodriges, Maduro agʻdarilganidan keyin yuzaga kelgan hokimiyat boʻshligʻini toʻldirishga kirishdi va AQSh rejasining birinchi bosqichini amalga oshirishga oʻxshaydi. U sud, harbiy va maʼmuriyat kabi asosiy institutlar ustidan nazoratni mustahkamlash uchun bir qator kadrlar almashinuvlarini amalga oshirdi. Rodriges bir necha hafta ichida kamida 12 yuqori lavozimni toʻldirdi. Eng sezilarli oʻzgarish — mart oyida tashqi ishlar vaziri Vladimir Padrino Lopes isteʼfoga chiqarildi va uning oʻrniga sobiq maxfiy xizmat SEBIN rahbari Gustavo Gonsales Lopes tayinlandi. Hokimiyat uchun kurash yuzaga kelmadi va Rodriges hukumatining barqarorligi kuzatilmoqda.
Karakasning koʻplab inkorlariga qaramay, Venesuelaning vaqtinchalik hukmati asosan Rubio rejasiga amal qilmoqda. Hatto Vashingtonga nisbatan ohang ham oʻzgardi. Milliy Assambleya prezidenti va prezidentning ukasi Xorxe Rodriges aprel boshida Ispaniyaning "El Pais" gazetasiga bergan intervyusida ular AQSh hukumati bilan juda professional ishlayotganini aytdi. U Vashingtondan aniq koʻrsatmalar olmasliklarini taʼkidladi, biroq Venesuela Sotsialistik partiyasi (PSUV) ilgari "AQSh imperialistlari" deb atagan bilan hamkorlikni maqtashi va hukumat endi islohotlarga ochiq ekanligini bildirishi diqqatga sazovor.
Maduro boshchiligidagi PSUV hukumati oʻn yildan ortiq vaqt davomida inflyatsiyani boshqarish darajasiga tushira olmadi, hatto Venesuela iqtisodiyoti uchun barqaror oʻsishga erisha olmadi. Delcy Rodriges bir necha hafta ichida xorijiy xususiy investorlarga Venesuela neft sektoriga kirish yoʻlini ochdi. Bu mamlakatdagi muammoli iqtisodiyot barqarorlashishi umidlarini kuchaytirdi. AQSh reyting agentligi "Moody's" mamlakatni allaqachon "barqaror istiqbolga ega" deb baholadi. Rodriges mart oxirida Mayamidagi investorlar konferensiyasida neft, qurilish, bank, sugʻurta va ishlab chiqarish sanoati kabi asosiy sohalarga xorijiy kapital jalb qilish uchun video xabar yubordi.
Koʻplab venesuelaliklar Maduro ketganidan xursand, deb "Wall Street Journal" Janubiy Amerika byurosi boshligʻi Xuan Forero fevral oyida Venesueladan qaytgach "Americas Quarterly" jurnaliga aytdi. Uning fikricha, koʻplab venesuelaliklar vaziyat yaxshilanadi degan umidda. 2025 yil oʻrtalarida AQSh instituti "Gallup" tomonidan oʻtkazilgan soʻrovda, respondentlarning 64% mamlakatning iqtisodiy muammolarini eng katta tashvish deb bildirdi. Bu 2017 yildan beri davom etayotgan giperinflyatsiya nuqtai nazaridan ajablanarli emas. Oʻtgan yil inflyatsiya darajasi taxminan 500% ni tashkil etdi — yaʼni 2025 yil yanvar oyidagi 100 bolivar Maduro agʻdarilgan vaqtda atigi 20 bolivar qadrga ega edi. Oʻlchovga qarab, oʻtgan yil uy xoʻjaliklarining 50% dan 80% gacha qashshoqlikda yashadi.
Gallup maʼlumotlariga koʻra, faqat 14% soʻrovda ishtirok etganlar siyosiy vaziyatni birinchi darajali muammo deb hisobladi. Atigi 1% xavfsizlik vaziyatini eng ustuvor deb koʻrsatdi — bu dunyodagi eng yuqori qotillik darajasiga ega mamlakatda. Shuning uchun hukumat "hozirda eng muhimi iqtisodiyot", deb Milliy Assambleya prezidenti Xorxe Rodriges aprel boshida "El Pais" ga bergan intervyusida taʼkidladi. Demokratik saylovlar haqida soʻralganda, u ular oxir-oqibat boʻlib oʻtishini, ammo qachon yoki qanday shaklda boʻlishini aytish uchun hali erta ekanligini aytdi.
Shu bilan birga, repressiyalar davom etmoqda. "Foro Penal" tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, yanvar oyidan beri taxminan 500 siyosiy mahbus ozod qilindi. Ammo taxminan shuncha odam hibsda qolmoqda. Bogotadagi And universiteti siyosatshunosi Viktor M. Mixares "DW" ga bergan intervyusida: "Hozirgacha amalga oshirilgan islohotlar ochiqlik va demokratlashtirishga emas, balki vaqtinchalik hukumatni cheksiz muddatda hokimiyatda saqlashga qaratilgan", dedi. Uning soʻzlariga koʻra, "Hozirda PSUV yangi saylovlarda gʻalaba qozonish uchun juda kam imkoniyatga ega", oxirgi saylov gʻalabasi 2024 yil oʻrtalarida juda bahsli edi. Uning fikricha, sezilarli iqtisodiy tiklanish ularning imkoniyatlarini oʻzgartirishi mumkin.
"Wall Street Journal" muxbiri Forero ham Delcy Rodriges hukumati vaqt oʻtkazayotganiga, AQSh — eng kechiktirmay yangi prezident ostida — Venesuelaning demokratlashtirishiga qiziqishni yoʻqotishi mumkin degan umidda ekaniga ishonadi. Axir, AQSh sanksiyalarni yumshatish orqali oʻz yaxshi niyatini allaqachon bildirdi. Biroq, siyosatshunos Mixares bunday reja amalga oshishi mumkinligiga shubha bildiradi. Bir tomondan, AQSh hukumatining baʼzi aʼzolari, ayniqsa Davlat kotibi Rubio — kubalik muhojirlarning oʻgʻli — Lotin Amerikasidagi sotsializmga qarshi kurashni juda jiddiy qabul qiladi. Mixaresning soʻzlariga koʻra, "Qoʻshimcha bosim AQSh biznes hamjamiyatidan, ayniqsa neft sanoatidan keladi, ular Venesuelada qonun ustuvorligini talab qiladi", va Donald Tramp uchun Venesuelaning demokratlashtirilishi "sekin, ammo kam xarajatli rejim oʻzgarishi" uchun oʻrnak vazifasini oʻtaydi.
Shu bilan birga, u Venesuela hukumati ikki tomonlama vaziyatda ekanligini aytadi: "Rodriges zarur kapital oqimini jalb qilish uchun qonuniy asos yaratishi kerak, bu esa vaqtinchalik hukumat sifatida amalda uddalay olmaydi."
Source: www.dw.com