Malida bir hafta oldin raqib qurolli guruhlar tomonidan muvofiqlashtirilgan hujumlar amalga oshirilganidan so'ng, mamlakat harbiy hukumati qayta tuzilish va xavfsizlik choralarini ko'rishni boshladi.
25 aprel kuni Al-Qoida bilan bog'liq “Islom va musulmonlar uchun g'alaba jamoati” (JNIM) guruhi mamlakat bo'ylab, shu jumladan poytaxt Bamakodagi harbiy ob'ektlarga hujum qilganliklarini da'vo qildi. JNIM shimoldagi Kidal shahrini Azavad ozodlik fronti (FLA) bilan birgalikda “egallab olganini” bildirdi.
Ushbu hujumlar Mali 2012 yildan beri duch kelgan eng katta xavfsizlik inqirozlaridan biri bo'ldi. JNIM qishloq hududlarini, ayniqsa shimoliy va markaziy viloyatlarni nazorat qiladi va poytaxt atrofida faol hujayralarga ega.
Shu bilan birga, shimolda mustaqil Tuareg davlati uchun kurashayotgan FLA guruhiga mansub qurolli tuareg separatistlari harbiylar va 2021 yildan beri joylashtirilgan rossiyalik yollanma askarlar bilan to'qnashmoqda. FLA va JNIM hozirda Kidani birgalikda nazorat qiladi, ammo ular shimoldagi eng katta shahar Gao, shuningdek Menaka va Timbuktuni ham egallashni xohlaydi.
Harbiy hukumat rahbari Assimi Goita mudofaa vaziri vazifasini o'z zimmasiga oldi, chunki oldingi vazir Sadio Kamara o'tgan haftadagi hujumlarda halok bo'ldi. Kamara o'z uyiga xudkush hujumchi tomonidan boshqariladigan portlovchi moddalar bilan to'ldirilgan mashina kelib urilishi natijasida vafot etdi.
Hujumlarda kamida 23 kishi halok bo'ldi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari bo'yicha oliy komissarligi boshqarmasi (OHCHR) xavfsizlik kuchlari tomonidan sudan tashqari qatllar va o'g'irlashlar haqida xabar berdi. Advokat va siyosatchi Mountaga Tall o'z uyidan o'g'irlab ketilgan, surgundagi siyosatchi Umar Marikoning uch qarindoshi ham o'g'irlangan.
Mali hukumati hujumlarda ishtirok etganlikda gumon qilinayotgan askarlarni tergov qilmoqda. Tanqidchilar buni “jodugar ov” deb atamoqda. OHCHR, shuningdek, Mopti viloyatidagi Diafarabe qishlog'ida ochlik xavfi haqida ogohlantirdi, chunki qishloq JNIM blokadasida qolgan.
Ilgari Yevropa davlatlari, asosan Fransiya, Malidagi xavfsizlik inqirozlarini hal qilishda yordam bergan bo'lsa, 2023 yilda munosabatlarning yomonlashuvi va Rossiya bilan ittifoq tufayli chiqib ketdi. 2021 yilda Goita rossiyalik “Wagner” yollanma guruhini taklif qildi. “Wagner” 2024 yil iyunida chiqib ketgan bo'lsa-da, rossiyalik jangchilar “Africa Corps” bayrog'i ostida qoldi.
Al Jazeera muxbiri Nikolas Hakning xabar berishicha, 2000 ga yaqin yollanma askar Mali harbiy rahbariyatini himoya qilmoqda. Rossiya Mudofaa vazirligi o'z kuchlari qayta guruhlanayotganini va davlat to'ntarishiga urinishning oldini olishga yordam berganini aytdi.
4 may kuni Al Jazeera shimoliy Malida tuareg separatistlari tomonidan asir olingan o'nlab maliyalik askarlarning eksklyuziv tasvirlarini oldi. Taxminan 130 askar Kidada asir olingan. FLA inson huquqlariga hurmat qilishini da'vo qilsa-da, inson huquqlari guruhlari JNIM jangchilarini zo'rlash, qiynoqlar va zo'ravonlikda ayblaydi.
Source: www.aljazeera.com