AQSh Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) matbuot kotibi Al Jazeera’ga ma’lum qilishicha, Amerika Harbiy-dengiz kuchlari “Project Freedom” nomli harbiy operatsiyani boshlab, Hormuz bo‘g‘ozida tijorat kemalarining xavfsiz o‘tishini ta’minlashni maqsad qilgan.
Hormuz bo‘g‘ozi 28 fevralda boshlangan AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi markazida bo‘lib, bu yerda yuzaga kelgan uzilishlar butun dunyo bo‘ylab tovar narxlarining oshishiga sabab bo‘ldi.
Eron minalar, dronlar, raketalar va tezyurar qayiqlarni qo‘llash bilan bo‘g‘ozni samarali ravishda to‘sib qo‘ygan. AQSh esa Eron portlarini blokada qilib, tijorat kemalari uchun eskort qiluvchi o‘tishlarni yo‘lga qo‘ygan.
AQSh harbiy matbuot kotibining so‘zlariga ko‘ra, kema egalari va sug‘urta kompaniyalari operatsiyaga ijobiy javob bergan. Operatsiya “endi boshlangan” bo‘lib, tijorat kemalarining xavfsiz o‘tishini ta’minlash va global hamda mintaqaviy iqtisodiyotga foyda keltirishni maqsad qilgan.
O‘sha kuni kechroq AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Vashingtondagi matbuot anjumanida Hormuz bo‘g‘ozidagi davom etayotgan mojaro tufayli 10 nafar fuqarolik dengizchi halok bo‘lganini, AQSh harbiy-dengiz kuchlari esa yettita Eron tezyurar qayig‘ini yo‘q qilganini aytdi. Rubio AQSh bo‘g‘oz orqali o‘tish yo‘lini tozalashni davom ettirib, navigatsiya erkinligini tiklashini ta’kidladi.
AQSh Mudofaa vaziri Pit Xegset operatsiya maqsadi bo‘g‘ozni qayta ochish va minglab tiqilib qolgan tijorat kemalarining o‘tishiga imkon berish ekanini aytdi. U “Project Freedom” mudofaa xarakteriga ega, fokuslangan, vaqtinchalik va yagona vazifasi begunoh tijorat kemalarini Eron tajovuzidan himoya qilish ekanini ta’kidladi.
Xegset AQSh kuchlari Eron suvlari yoki havo hududiga kirmasligini, biroq Eronga xalqaro savdoni to‘sishga yo‘l qo‘yilmasligini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ikkita AQSh tijorat kemasi va harbiy kemalar allaqachon bo‘g‘ozdan o‘tgan. Biroq Eron bu o‘tishlarni rad etdi, ammo Maersk kompaniyasi Alliance Fairfax kemasi dushanba kuni AQSh harbiy eskorti ostida Fors ko‘rfazini tark etganini tasdiqladi.
Fors ko‘rfazidagi bir nechta savdo kemalari portlash va yong‘inlar haqida xabar bergan, BAA esa neft portiga Eron hujumi qilinganini da’vo qilgan. Eron armiyasi BAAda hujumni rad etdi, ammo AQSh harbiy kemasiga ogohlantiruvchi o‘q uzilganini tasdiqladi.
Harbiy va diplomatik tahlilchi Aleksandru Xudishteanu Al Jazeera’ga AQShning Hormuz bo‘g‘ozini ochish operatsiyasi ikki tomon, ayniqsa Eron tomonidan noto‘g‘ri baholash xavfini sezilarli darajada oshirganini aytdi. Uning fikricha, AQSh ikki kemani bo‘g‘ozdan o‘tkazib, Eronni “eskalatsiya holatiga tushirgan”.
Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IRGC) Hormuz bo‘g‘ozining kengaytirilgan nazorat hududini ko‘rsatuvchi yangi xaritani e’lon qilib, kemalarni belgilangan yo‘laklardan chiqmaslikni, aks holda “qat’iy javob” berilishini ogohlantirdi.
AQSh Prezidenti Donald Tramp Eron harbiylari “no‘xat otadigan qurollar”ga tushirilganini va Tehron tinchlikni xohlayotganini aytdi. “Ular o‘yin o‘ynaydi, lekin aytsam, ular kelishuv tuzmoqchi”, dedi Tramp Oval ofisda jurnalistlarga.
AQSh Birlashgan shtab boshlig‘i general Den Keynning aytishicha, ko‘rfazda 1500 dan ortiq kema va 22500 ga yaqin ekipaj a’zosi tiqilib qolgan, ammo Eronning AQSh kuchlariga hujumlari “hozircha katta jangovar harakatlarni qayta boshlash chegarasidan past”.
Tramp Eronga sulhni buzish uchun nima qilish kerakligi haqida so‘ralganda: “Ular nima qilmaslikni biladi”, dedi.
Source: www.aljazeera.com