O‘zbekiston, Toshkent – AN Podrobno.uz. Davlat ekologik ekspertiza markazi Charvak suv omborining sharqiy qirg‘og‘ida quriladigan Sea Breeze Uzbekistan butun mavsumiy kurortining birinchi bosqichi loyihasi bo‘yicha ijobiy xulosa berdi. Hujjat nafaqat qurilish parametrlarini belgilaydi, balki quruvchiga bir qator majburiyatlarni yuklaydi – mintaqaviy kanalizatsiya tizimini yaratishdan tortib, qurilish texnikasi sifatini qattiq nazorat qilishgacha.
Loyiha hujjatlariga ko‘ra, kompleksning umumiy maydoni 577 gektarni tashkil etadi, shundan birinchi bosqichda (2029 yilgacha) taxminan 100 gektar o‘zlashtirilishi rejalashtirilgan. Hudud funksional zonalarga bo‘linadi: 26% maydonni mehmonxonalar va apartamentlar, 14% kurort mehmonxonalari, yana 21% rezidensiyalar va villalar egallaydi. Infratuzilma, shuningdek, tibbiy va sport klasterlari, biznes markazi va 2000 tomoshabinga mo‘ljallangan amfiteatrni o‘z ichiga oladi. Biroq, bu rejalarning amalga oshirilishi bir qator infratuzilma va tabiatni muhofaza qilish talablarining bajarilishiga bog‘liq.
Asosiy shartlardan biri suv chiqarish masalasini hal qilish bo‘ldi. Qo‘shni aholi punktlarida markazlashtirilgan kanalizatsiya yo‘qligi sababli, quruvchi oqava suvlarni tozalash tizimini yaratishi va uni Chirchiq inshootlariga olib boruvchi mintaqaviy tarmoqqa integratsiya qilishi shart. Bu talab suv muhofazasi buferini yaratish bilan to‘ldiriladi: qirg‘oq chizig‘i bo‘ylab 7 km uzunlikdagi 100 dan 300 metrgacha bo‘lgan chiziqda har qanday kapital qurilish taqiqlangan.
Ekologik xavfsizlik masalalari qurilish jarayonining o‘ziga ham ta’sir ko‘rsatdi. Charvak havzasidagi shamol yo‘nalishini hisobga olib, quruvchiga “Yevro-5” dan past ekologik klassdagi texnikadan foydalanish taqiqlandi, maydondagi beton tugunlari esa 99,5% dan kam bo‘lmagan tozalash samaradorligiga ega filtrlari bilan jihozlanishi kerak. Bundan tashqari, kompaniya Qalash soyi vodiysida ko‘chki xavfi bo‘yicha qo‘shimcha tadqiqotlar o‘tkazishi va qimmatbaho daraxt turlarini, xususan, Zarafshon archasi va yong‘oqni saqlash rejasini ishlab chiqishi shart.
Loyihaning yuridik tayyorgarligi 17 ta fermer xo‘jaligi, o‘rmon va suv fondi yerlarini qayta rasmiylashtirishni nazarda tutadi. Hujjatda berilgan xulosa uch yil davomida amal qilishi ta’kidlangan. Agar bu muddat ichida quruvchi belgilangan qoidalarni buzsa yoki loyihaga qayta kelishmasdan o‘zgartirish kiritsa, ekspertiza qarori bekor qilinadi. Barcha shartlarning bajarilishi ustidan nazorat Toshkent viloyati Ekologiya va iqlim o‘zgarishi bosh boshqarmasiga yuklangan.
Eslatib o‘tamiz, Ozarbayjonning Agalarov Development kompaniyasi bilan Toshkent viloyati Bo‘stonliq tumanida Sea Breeze Uzbekistan butun mavsumiy kurortini qurish bo‘yicha kelishuv 11 iyun kuni O‘zbekiston investitsiyalar, sanoat va savdo vaziri Laziz Qudratov tomonidan imzolangan. Loyihaning umumiy qiymati 5 milliard dollarni tashkil etadi. U 577 gektar maydonni o‘zlashtirishni nazarda tutadi.
Agalarov Development egasi Emin Agalarov aprel oyida prezident Shavkat Mirziyoyevga Charvak suv ombori qirg‘og‘idagi xalqaro turizm markazining bosh rejasini taqdim etgan edi.
Avvalroq suv ombori qirg‘og‘ida qurilish loyihasi ijtimoiy tarmoqlarda munozaralarga sabab bo‘lgan, faollar ekotizim holatidan xavotir bildirib, ochiq muloqot talab qilgan edi.
Bunga javoban loyiha tashabbuskori Emin Agalarov kompaniyaning ustuvor yo‘nalishi barcha tabiatni muhofaza qilish normalariga rioya qilish va ekologik xavfsizlikni ta’minlash uchun zamonaviy tozalash inshootlarini o‘rnatish ekanligini ta’kidlagan.
2026 yil yanvar oyida Bo‘stonliq tumanida jamoatchilik muhokamalari bo‘lib o‘tgan, unda aholi va faollar loyihani tanqid qilgan. Asosiy xavotirlar tabiiy landshaftning yo‘qolishi va Toshkentga chang yukining ortishi bilan bog‘liq bo‘lgan. Faollar tog‘li hududlar shaharliklar uchun toza havo nafas olishning yagona imkoniyati ekanligini ta’kidlab, qurilish changi poytaxt tomon yo‘nalishidan qo‘rqishgan.
Tanqidga javoban loyiha rahbari Sardor Xamidov quruvchi relyef va ko‘kalamzorlarni saqlab qolish niyatida ekanligini, agar daraxtlarni olib tashlash zarur bo‘lsa, “birdan o‘n” kompensatsiya normasi qo‘llanilishini aytgan. O‘z navbatida, Qurilish vazirligi vakili Abulqosim Abduxoliqov Jahon banki tadqiqotlariga asoslanib, qurilishning umumiy shahar changi tarkibidagi ulushi taxminan 6% ni tashkil etishini va bu sezilarli emasligini bildirgan. Loyiha vakillari, shuningdek, kompleks suv omboriga salbiy ta’sir ko‘rsatmasligini, chunki to‘liq suv aylanish tizimi va markazlashtirilgan oqava suvlarni tozalash mavjudligini ta’kidlagan.
Source: podrobno.uz