O‘zbekiston Savdo-sanoat palatasi raisi o‘rinbosari Suhrob Abdurahmonov Toshkentda o‘tayotgan “Innoprom. Markaziy Osiyo” ko‘rgazmasida ma’lum qildiki, mamlakatda integratsiyalashgan atom elektr stansiyasi tarkibidagi birinchi ikkita kichik reaktor qurilishi qiymati 1 milliard dollarga baholanmoqda. Uch kunlik ko‘rgazma O‘zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda Rossiya Sanoat va savdo vazirligi tomonidan tashkil etilgan.
Abdurahmonovning aytishicha, loyihaning birinchi bosqichida har biri 55 MVt quvvatga ega bo‘lgan ikkita kichik reaktor qurilishi nazarda tutilgan. “Loyihaning qiymati taxminan 1 mlrd dollarga baholanayotgan hatto birinchi bosqichida ham juda katta hajmda yuqori sifatli mahsulotlar talab etiladi”, – dedi u. Bu esa elektrotexnika ishlab chiqaruvchilardan tortib qurilish materiallari yetkazib beruvchilargacha bo‘lgan korxonalarni standartlashtirishning yangi bosqichiga o‘tishga majbur qilmoqda.
SSP raisi o‘rinbosari Jizzax viloyatida AES qurilishi xizmat ko‘rsatish, transport-logistika xizmatlari va ijtimoiy obyektlar kabi qo‘shimcha bizneslarning ulkan klasteri rivojlanishiga olib kelishini ta’kidladi. “Bu minglab yangi ish o‘rinlari va O‘zbekistondagi kichik va o‘rta biznes uchun yangi o‘sish nuqtalari demakdir”, – deya qo‘shimcha qildi u.
Ma’lumotlarga ko‘ra, 2025-yil mart oyida “O‘zatom” rahbari Azim Axmedxodjayev O‘zbekistonda kichik AES qiymati 2 milliard dollardan kam bo‘lishini aytgan edi. O‘shanda umumiy quvvati 330 MVt bo‘lgan oltita reaktordan iborat stansiya qurilishi rejalashtirilgan edi. Biroq o‘tgan yil sentabr oyida O‘zbekiston va Rossiya Jizzax viloyati Forish tumanida qurilishi rejalashtirilgan atom stansiyasi konfiguratsiyasini o‘zgartiruvchi hujjatlarni imzoladilar – oltita kichik energiya bloki o‘rniga ikkita kichik va har biri 1 GVt quvvatga ega yana ikkita yirik reaktor qurilishi rejalashtirildi.
AES qurilishi direksiyasi direktori Abdujamil Qalmuratov oktabr oyida kichik AES qiymati 1 milliard dollardan oshmasligini, yakuniy summa shartnomada belgilab qo‘yilishini ma’lum qilgan edi. U shuningdek, qurilish davlat budjeti hisobidan moliyalashtirilishini ta’kidlagan: “Bu to‘liq O‘zbekiston loyihasi. Moliyalashtirish manbai bizning budjetimiz”.
2026-yil mart oyida “O‘zatom” va “Rosatom” hamkorlik bo‘yicha “yo‘l xaritasi” hamda AES qurilishi bo‘yicha shartnomaga qo‘shimcha kelishuvni imzolaganlarida, “Rosatom” bosh direktori Aleksey Lixachyov O‘zbekistonda AES qurilishi Rossiya sanoatiga 2 trillion rublgacha (24,7 milliard dollar) buyurtmalar olib kelishi va 1000 ga yaqin ish o‘rni yaratishini bildirgan edi. Keyinchalik “Rosatom” matbuot xizmati bu raqamlar AESning 80 yildan ortiq bo‘lgan butun hayot sikli davomidagi hamkorlikning umumiy samarasi haqida ekanligini aniqladi.
Eslatib o‘tamiz, kichik AES asosini atom muz yorar kemalarida ishlatilgan RITM-200N suv-suvli yadroviy reaktori tashkil etadi, biroq ushbu reaktorlarga ega yer usti AES hali qurilmagan va referent hisoblanmaydi. Bundan tashqari, O‘zbekiston bir maydonda ham kichik, ham yirik AES bir vaqtda joylashtiriladigan dunyodagi birinchi davlat bo‘ladi. Atom elektr stansiyasi loyihasi bo‘yicha tender o‘tkazilmaganligi ham qayd etilgan.
Source: www.gazeta.uz