Energiya tadqiqot markazi Emberning hisobotiga koʻra, oʻtgan yili global elektr talabining oʻsishi birinchi marta toʻliq ravishda kam uglerodli energiya manbalari hisobidan qondirildi. Bu esa anʼanaviy yoqilgʻi manbalarining ulushini oshirish imkoniyatini qoldirmadi. Quyosh energiyasi yangi talabning uch chorak qismini, shamol energiyasi esa deyarli qolgan qismini taʼminladi.
Barcha kam uglerodli manbalar – quyosh, shamol, bioyoqilgʻi, gidroelektr va atom energiyasi – 2025-yilda dunyo isteʼmol qilgan 31,779 TWh elektr energiyasining rekord darajadagi 42,6 foizini taʼminladi. Emberning katta energiya va iqlim maʼlumotlari tahlilchisi Nikolas Fulghumning taʼkidlashicha, endi toza energiya manbalari talab oʻsishini tizimli ravishda qondira oladigan darajaga yetdi va kelgusi yillarda bu tendensiya kuchayishi kutilmoqda.
Biroq, Oksford Energiya Tadqiqotlari Instituti (OIES) elektr tadqiqotlari boʻyicha rahbar Rahmat Poudineh bu holatning doimiy boʻlishini tasdiqlash uchun ekstremal sharoitlarda – qishning sovuq va yozning issiq kunlarida – sinab koʻrish kerakligini taʼkidladi. Uning fikricha, tizim oʻrtacha talabni emas, balki eng yuqori talabni qondirish uchun moʻljallangan.
Ember hisobotida 2025-yil ekstremal talab oʻsishi yili emasligi, lekin Yevropada Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi natijasida qayta tiklanuvchi energiya manbalarining joriy etilishi yillik 5 foizga oshgani qayd etilgan. Xitoy va Hindiston ham birinchi marta birgalikda yoqilgʻi manbalaridan foydalanishni kamaytirgan, bu global burilish nuqtasiga erishilishiga yordam bergan.
Xalqaro Energiya Agentligi (IEA) maʼlumotlariga koʻra, 2025-yilda neft va gazga boʻlgan talab 2024-yilga nisbatan sekinlashgan. Biroq, baʼzi tahlilchilar, masalan, Amphore Energy konsultanti Yannis Bassias, qayta tiklanuvchi manbalar yangi talabni qondira olsa-da, tizim barqarorligini kafolatlash uchun hali moslashuvchan saqlash va kuchli tarmoqlar zarurligini taʼkidlaydi.
Emberning bashoratiga koʻra, 2035-yilga kelib yoqilgʻi manbalarining elektr bozoridagi ulushi 10-20 foizga kamayib, yetakchilikni toza energiyaga boy beradi. Biroq, bu koʻrsatkich Parij kelishuvida belgilangan 1,5 graduslik isish chegarasiga erishish uchun zarur boʻlgan 2030-yilga qadar 25 foizga kamayish talabidan pastdir. Shunga qaramay, oʻtgan oʻn yil ichida elektr energiyasining oʻrtacha kilovatt-soatiga toʻgʻri keladigan emissiya 543 grammdan 458 grammgacha kamaygan, bu iqtisodiy oʻsishdan emissiya oʻsishining ajralib turishini koʻrsatmoqda.
Source: www.aljazeera.com