Xitoy hukumati o‘z fuqarolari va kompaniyalariga AQShning Eron nefti bilan bog‘liq beshta neftni qayta ishlash zavodiga qarshi sanksiyalariga bo‘ysunmaslikni buyurdi. Bu Pekinning “hududdan tashqari” jazo choralariga qarshi qonunidan birinchi marta foydalanishidir.

Xitoy Savdo vazirligi tomonidan e’lon qilingan “taqiqlash buyrug‘i” AQSh Moliya vazirligi o‘tgan oy Xitoyning eng yirik mustaqil “choynak” neftni qayta ishlash zavodlaridan biriga qarshi sanksiyalar e’lon qilganidan keyin chiqarildi.

Ushbu qadam Pekinning AQSh qonunlari va qoidalarining asossiz “uzun qo‘l yurisdiksiyasi” deb hisoblagan narsasiga qarshi kurashish harakatlarida muhim kuchayishni anglatadi.

Savdo vazirligi Hengli Petrochemical (Dalian) zavodi va AQSh tomonidan ilgari nishonga olingan to‘rtta boshqa zavodga nisbatan sanksiyalar “tan olinmasligi, bajarilmasligi yoki ularga rioya qilinmasligi” kerakligini ta’kidladi.

Vazirlik sanksiyalar xalqaro huquqni buzgan holda oddiy savdo va biznes faoliyatini “noto‘g‘ri” cheklaganini va buyruq Xitoyning “milliy suvereniteti, xavfsizligi va rivojlanish manfaatlarini” himoya qilish uchun chiqarilganini bildirdi.

AQSh Moliya vazirligi Hengli neftni qayta ishlash zavodini xom neft xaridlari orqali Eron harbiylari uchun yuzlab million dollar daromad keltirganlikda ayblab, zavodni “Tehronning eng qadrli mijozlaridan biri” deb atadi.

Xitoy Eronning eng yirik savdo hamkori va eron neftining eng yirik xaridori hisoblanadi. 2025-yilda Xitoy xaridorlari Eron neft yuklarining 80 foizdan ortig‘ini olgan.

Qonunga ko‘ra, xorijiy qonunchilik bilan biznes faoliyati cheklangan Xitoy fuqarolari va tashkilotlari 30 kun ichida Savdo vazirligiga o‘z holatlari haqida xabar berishlari shart. Aks holda, ogohlantirish va jarima kabi jazolar qo‘llanilishi mumkin.

Pekin ushbu qonunni 2021-yilda, AQSh prezidenti Donald Trampning birinchi ma’muriyati bilan Xitoy kompaniyalari va texnologiyalariga qarshi sanksiyalar bo‘yicha keskinliklar yillaridan so‘ng joriy qilgan edi.

Mutaxassislarning fikricha, bu buyruq Xitoyning sanksiyalarga qarshi kurashishda yanada qat’iy yondashuvga o‘tayotganidan dalolat beradi. Biroq, kompaniyalar Vashington yoki Pekinning g‘azabiga duch kelish xavfi ostida qoladi.

Xitoy davlat ommaviy axborot vositalari bu harakatni boshqa davlatlar uchun AQSh bosimiga qarshi turishda “amaliy namuna” sifatida baholamoqda.

Source: www.aljazeera.com