Malavi Afrika qit'asidagi eng og'ir yoqilg'i inqiroziga yuz tutdi. Hukumat yoqilg'i sotib olish uchun oltin zaxiralarini sotishga majbur bo'ldi, biroq bu chora jiddiy iqtisodiy oqibatlarga olib kelmoqda.
Poytaxt Lilongve shahrida tadbirkor Entoni Jamali DW nashriga bergan intervyusida: "Ba'zida piyoda yurishga majbur bo'lamiz. Bizneslarimizni to'xtatdik, chunki xarajatlar juda oshib ketdi", dedi.
Yana bir fuqaro Ayzek Banda yoqilg'i tanqisligidan noroziligini bildirdi: "Oziq-ovqat va boshqa mahsulotlar narxi ko'tarildi. Yoqilg'i inqirozi tufayli bir joydan ikkinchi joyga sayohat qilish juda qiyinlashdi".
Yoqilg'i tanqisligi nafaqat shaharlarda, balki qishloq xo'jaligi hududlarida ham sezilmoqda. Sog'liqni saqlash sohasidagi muhim xizmatlar ham yoqilg'i yetishmovchiligi va yuqori narxlardan aziyat chekmoqda.
Blantayrdagi sog'liqni saqlash huquqlari faoli Maziko Matemba DW nashriga yoqilg'i tanqisligi "tibbiy xizmat ko'rsatishga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Tez yordam mashinalari kerakli darajada ishlay olmaydi", dedi.
Matemba davlat tez yordam xizmatlarini birinchi o'ringa qo'yishini umid qiladi: "Kasalxonalarning byudjeti juda past va ular o'z vaqtida mablag' ajrata olmaydi".
Ko'p yillar davomida dengizga chiqish imkoniyati bo'lmagan Malavi Afrikadagi eng yuqori yoqilg'i narxlariga ega edi. Hozirda bir litr benzin taxminan 3,83 AQSh dollarini tashkil qiladi, qo'shni Zambiyada esa 1,50 dollar.
Tahlilchilarning fikricha, yoqilg'i inqirozi hukumat uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. 2011-yilda ham shunday holat yuz bergan va ommaviy norozilik namoyishlariga sabab bo'lgan.
Inson huquqlari faoli Maykl Kayyatsa Malavining tamaki eksportiga qaramligi muammoli ekanligini ta'kidlaydi: "Tamaki endi yaxshi narxga ega emas, chunki Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti jamoat joylarida chekishni taqiqlagan. Bu iqtisodiyotimizga salbiy ta'sir ko'rsatdi".
Kayyatsa va Jahon banki Malavi iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish kerakligini aytadi: "Turizmni rivojlantirish takliflari bor edi, ammo byudjet ajratmalari juda past".
2026-yil boshida Malavining davlat qarzi 23,9 trillion kvacha (13,92 milliard dollar) ni tashkil etgan. Hukumat o'tgan haftada yoqilg'i sotib olish uchun 30 million dollarlik oltin zaxiralarini sotishini e'lon qildi.
Tahlilchilar bu choralarni barqaror emas deb baholamoqda. Ular turizm va qazib olish sanoatini rivojlantirishni muhim yo'nalish sifatida ko'radi.
Eron urushidagi sulh va Hormuz bo'g'ozining yopilishi bilan bog'liq noaniqlik neft narxlarini yuqori darajada ushlab turibdi. Malavining yoqilg'i importiga qaramligi biznes va kundalik hayotni falaj qilishda davom etmoqda.
Source: www.dw.com