️ Malayziyalik nafaqadagi texnologiya tadbirkori Teodor, odatda Janubiy Koreya va Yaponiyaga oilaviy sayohat uchun chiptalarni bron qilishga shoshilmas edi. Biroq, bu yil u reyslarni tezda bron qilishga majbur bo'ldi, chunki reaktiv yoqilg'i narxining keskin oshishi butun dunyo bo'ylab minglab reyslarning bekor qilinishiga olib keldi.
️ Teodor odatdagi arzon aviakompaniyalardan voz kechib, Korean Air va Malaysia Airlines aviakompaniyalarida avgust va sentyabr oylari uchun chiptalarni bron qildi. Uning fikricha, to'liq xizmat ko'rsatuvchi tashuvchilar oxirgi daqiqada reyslarni bekor qilish ehtimoli kamroq.
️ “Men narxlar ko'tarilayotganini va arzon aviakompaniyalar tez-tez reyslarni bekor qilayotganini ko'rdim va keyinchalik muammolarga duch kelmaslikni xohladim”, dedi Teodor Al Jazeera nashriga. Uning so'zlariga ko'ra, bu hayot sifatini yaxshilash va sayohatdagi noqulayliklarni kamaytirish uchun qilingan.
️ AQSh va Isroilning fevral oyi oxirida Eronga qarshi urush boshlaganidan beri reaktiv yoqilg'i narxi 80 foizdan oshdi. Bu aviakompaniyalarni tariflarni oshirishga va reyslar jadvalini qisqartirishga majbur qildi. Eng yorqin misol: AQShning Spirit Airlines arzon aviakompaniyasi yoqilg'i narxining oshishi sababli o'z faoliyatini butunlay to'xtatdi.
️ Cirium ma'lumotlariga ko'ra, 1 iyundan 30 sentyabrgacha bo'lgan davrda AQSh, Xitoy, Yaponiya, Avstraliya va Yevropaning ko'p qismida aviakompaniyalar 9,3 million o'rinni qisqartirgan. Yaqin Sharqda reyslarning qisqarishi eng sezilarli bo'ldi, chunki aviatsiya hali ham Eronning Dubay va Doha kabi mintaqaviy markazlarga hujumlaridan keyin yopilgan havo hududlaridan tuzalmoqda.
️ Qatar Airways iyun-oktyabr oylari uchun ikki million o'rinni qisqartirdi, BAAning Emirates va Etihad Airways mos ravishda 700 000 va 450 000 o'rinni qisqartirdi. AQShdan xalqaro reyslarning o'rtacha narxi aprel oyining oxirgi haftasida 1101 dollarni tashkil etdi, bu o'tgan yilning shu davriga nisbatan 16 foizga ko'p. AQSh ichidagi reyslar narxi esa 24 foizga oshdi.
️ Norvegiyaning Winair AS konsalting kompaniyasi asoschisi Hans Jorgen Elnaesning hisob-kitoblariga ko'ra, Yevropa va Osiyo o'rtasidagi ba'zi yo'nalishlarda narxlar besh baravarga oshgan. “Hozirgi tariflar, mening fikrimcha, uzoq muddatli emas – bu yuqori talab va cheklangan sig'im bilan bog'liq, reaktiv yoqilg'i narxining yuqoriligi bilan emas”, dedi u.
️ Hozircha narxlarning oshishi iste'molchilarning sayohatga bo'lgan ishtiyoqini pasaytirmadi. Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasi ma'lumotlariga ko'ra, mart oyida xalqaro yo'lovchi talabi o'tgan yilga nisbatan 0,6 foizga kamaygan bo'lsa-da, umumiy talab ko'plab mamlakatlarning kuchli ichki bozorlari hisobiga 2 foizdan oshdi.
️ Atmosphere Research Group prezidenti Genri Xartveldtning so'zlariga ko'ra, narxlarning oshishi ba'zi sayohatchilarni oldindan bron qilishga undadi. “Biz o'rgangan narsalardan biri shuki, noaniqlik va undan ham yuqori tariflar qo'rquvi harakatga sabab bo'ldi”, dedi u. So'rov natijalariga ko'ra, yo'lovchilarning 11 foizi apreldan avgustgacha bo'lgan sayohatlar uchun kutilganidan ertaroq chiptalarni bron qilgan.
️ Biroq, tahlilchilar yoqilg'i ta'minoti cheklangan bo'lib qolsa, sayohatchilarning yuqori xarajatlarni qabul qilishga tayyorligi o'zgarishi mumkinligini ta'kidlamoqda. IATA bosh direktori Villi Uolsh yaqin haftalarda Yevropa va Osiyoning ayrim qismlarida reaktiv yoqilg'i tanqisligi yuz berishi mumkinligi haqida ogohlantirdi.
️ Check-in Asia marketing kompaniyasi direktori Gari Bauerman global aviatsiya sanoatini “qiyin bir necha oy” kutayotganini aytdi. “Agar Hormuz bo'g'ozi ertaga ochilsa ham, urush energiya infratuzilmasiga yetkazgan chuqur tarkibiy zarar global aviakompaniyalar sektoriga, ayniqsa Yevropa va Osiyoda, ko'p oylar, ehtimol uzoqroq muddat ta'sir qiladi”, dedi u.
️ Xartveldtning ta'kidlashicha, reaktiv yoqilg'i narxlari 2007-08 yillardagi global moliyaviy inqiroz davridagi tarixiy eng yuqori ko'rsatkichdan past bo'lsa-da, urushning aniq tugashi ko'rinmaydi. “Hatto jangovar harakatlar tugagandan keyin ham, reaktiv yoqilg'i narxlari normal darajaga qaytishi uchun ko'p oylar, hatto bir yil kerak bo'lishi mumkin”, dedi u. “Va bu sodir bo'lganda ham, aviakompaniyalar o'z tariflarini urushdan oldingi darajaga tushirishini kutmang”.
Source: www.aljazeera.com