Yanvar oyida tashkil etilgan Falastinni tiklash bo‘yicha “Tinchlik kengashi” xalqaro majburiyatlar va real moliyaviy oqim o‘rtasidagi jiddiy tafovutni tan oldi. Reuters agentligining BMT Xavfsizlik Kengashiga taqdim etilgan yopiq hisobotiga ko‘ra, kerakli 70 milliard dollardan faqat 17 milliard dollari deklaratsiya qilingan, ammo Jahon bankidagi rasmiy hisobda hozirda “nol dollar” qayd etilgan.
Rahbariyat ishtirokchilardan “majburiyatlar va real to‘lovlar o‘rtasidagi tafovutni zudlik bilan yopishni” talab qildi. Hujjatda ta’kidlanishicha, muallaq milliardlar “qog‘ozda mavjud bo‘lgan dasturni yerdagi real harakatlardan ajratib turadi”.
Deklaratsiya qilgan davlatlar qatoriga AQSh, Saudiya Arabistoni, BAA, Qatar, Marokash, Quvayt va O‘zbekiston kiradi. Biroq Yevropa va Osiyo rasmiylari Trumning loyihalarini moliyalashtirishda juda ikkilanmoqda, chunki shaffoflik va nazorat yetishmasligi sababli ular gumanitar yordamni an’anaviy BMT institutlari orqali yo‘naltirishni afzal ko‘rishadi.
Financial Times (FT) tergovi shuni ko‘rsatdiki, Kengashning Jahon banki homiyligida ochilgan rasmiy hisobida “nol dollar” mavjud. Manbalarga ko‘ra, Tramp va uning atrofidagilar mablag‘larni JPMorgan bankidagi tijorat hisobiga jamlashni afzal ko‘rgan. Ushbu kanal to‘liq avtonom bo‘lib, mustaqil tashqi auditdan yopiq va faqat AQSh ma’muriyati amaldorlaridan iborat ijroiya kengashiga hisobot beradi.
Kongressdagi yuqori martabali manbaning ta’kidlashicha, AQSh Davlat departamenti mintaqa ehtiyojlari uchun taxminan 1,2 milliard dollarni qayta taqsimlashni rejalashtirmoqda, ammo bu pullar “Tinchlik kengashi” hisoblarini chetlab o‘tadi, chunki qonunchilarda tashkilotning huquqiy maqomi va moliyaviy nazoratiga oid jiddiy savollar mavjud.
Huquqiy va moliyaviy mexanizmlar ishlamayotgan bir paytda, yerdagi har qanday jarayonlar to‘liq bloklangan. Al Jazeera ma’lumotlariga ko‘ra, G‘azo sektorida binolar va infratuzilmaning 85% vayron qilingan, tozalanishi kerak bo‘lgan vayronalar hajmi 70 million tonnaga yetadi. “Tinchlik kengashi” vakili FTga tasdiqladiki, tashkilot hali xavfsizlik yoki qurilish bo‘yicha bironta ham shartnoma tuzmagan.
Rasmiylar bu holatni XAMASning qurolsizlanish va pozitsiyalarni topshirishni qat’iy rad etishi bilan bog‘laydi, bu esa missiyaning G‘azoda jismoniy mavjudligini imkonsiz qiladi. Falastinlik biznesmen Bishara Bahbax FTga ma’lum qildiki, Kengash tomonidan tuzilgan texnokratik qo‘mita anklavga kira olmaydi, chunki uning “qo‘lida aholiga yordam ko‘rsatish uchun hech qanday vosita va mablag‘ yo‘q”.
Al Jazeera tahliliga ko‘ra, tanqidchilar Tramp “Tinchlik kengashi”ni an’anaviy xalqaro institutlar va inson huquqlari guruhlarini ataylab chetlab o‘tish vositasi sifatida yaratgan, deb hisoblaydi. AQSh ma’muriyati izchil ravishda Isroilni himoya qilmoqda, Isroil esa gumanitar yordam kirishini cheklashda davom etmoqda va havo hujumlarini amalga oshirmoqda. XAMAS esa “Tinchlik kengashi” xulosalarini “to‘liq yolg‘on va xato” deb atadi.
Source: podrobno.uz