Eron Tashqi ishlar vazirligi AQShning mamlakat janubidagi Hormuzgon viloyatiga bergan zarbalarini aprel boshidan beri amalda bo‘lgan mo‘rt sulhning “qo‘pol buzilishi” deb atadi.

Inqilob gvardiyasining aviatsiya-kosmik kuchlari qo‘mondoni Seyid Majid Musaviy X’dagi postida davom etayotgan diplomatiyani tanqid qilib, “dushman bilan muzokaralar sof zarar” ekanligini aytdi va javob berishga tayyorligini bildirdi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, strategik ballistik raketa va uchuvchisiz samolyot dasturlarini nazorat qiluvchi havo kuchlari “yuqori hushyorlikda, hal qiluvchi va tezkor javobga to‘liq tayyor” va bosh qo‘mondonning yakuniy buyrug‘ini kutmoqda.

Ikkala tomon urushni to‘xtatish va blokadadagi Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashishni qayta boshlash imkonini beruvchi anglashuv memorandumidagi muvaffaqiyat haqida xabar bergan edi.

Eronning bosh muzokarachisi Muhammad Boqir Qolibof, tashqi ishlar vaziri va markaziy bank rahbari dushanba kuni Dohada Qatar bosh vaziri bilan potentsial kelishuv bo‘yicha muzokaralar olib borishgan, deya xabar berdi tashrif haqida ma’lumotga ega bo‘lgan rasmiy shaxs.

Qolibof Qatarlik rasmiylar bilan maslahatlashuvlardan so‘ng Eronga qaytdi, deb xabar berdi Eron davlat televideniyesi.

U anglashuv memorandumi doirasida xorijda muzlatilgan 24 milliard dollarlik eron pul mablag‘larini bo‘shatish bo‘yicha kelishuvga erishishga intilmoqda, deb xabar berdi Eronning Tasnim axborot agentligi muzokaralar guruhiga yaqin manbaga tayanib.

Eronning Fars axborot agentligi manbaga tayanib, mablag‘larni bo‘shatish kelishuvni yakunlash uchun so‘nggi jiddiy to‘siq ekanligini xabar qildi.

Eron manbalariga ko‘ra, dastlabki kelishuv urushni barcha jabhalarda tugatish, Hormuz bo‘g‘ozi orqali harakatlanish uchun 30 kunlik muddat belgilash va moliyaviy yengillikni o‘z ichiga oladi, Eron yadro dasturi kabi murakkab masalalar ikkinchi bosqichda muhokama qilinadi.

Eron ba’zi kemalarni, asosan ittifoqchi yoki yaqin aloqadagi davlatlar bilan bog‘liq kemalarni o‘tkazmoqda va hukumatlararo kelishuvlar tuzmoqda, deb xabar berdi Reuters.

AQSh prezidenti Donald Tramp urushdagi asosiy maqsadi Eronning yuqori boyitilgan uran bilan yadro quroli yaratishiga yo‘l qo‘ymaslik ekanligini aytdi. Tehron esa bunday rejalari yo‘qligini izchil rad etib kelmoqda.

Tramp dushanba kuni Truth Social’dagi uzoq postida Eron bilan muzokaralar “yaxshi” ketayotganini aytdi, ammo muvaffaqiyatsizlikka uchrasa, yangi hujumlar haqida ogohlantirdi. “Bu hamma uchun ajoyib kelishuv bo‘ladi yoki umuman kelishuv bo‘lmaydi”, deb yozdi u.

AQShning minalarni joylashtirishga urinayotgan qayiqlar va raketa uchirish joylarini nishonga olgan zarbalaridan so‘ng, AQSh davlat kotibi Marko Rubio Hindistonning Jaypur shahridagi samolyotida jurnalistlarga Hormuz bo‘g‘ozi “u yoki bu tarzda” ochiq bo‘lishi kerakligini aytdi.

AQSh Markaziy qo‘mondonligi dushanba kuni “o‘z qo‘shinlarini Eron kuchlaridan keladigan tahdidlardan himoya qilish” uchun yangi zarbalar berganini ma’lum qildi.

Buyuk Britaniya dengiz savdosi operatsiyalari (UKMTO) seshanba kuni tanker kemaning port tomonida, suv chizig‘iga yaqin joyda tashqi portlash sodir bo‘lganini xabar qilganini ma’lum qildi. UKMTO kema va ekipaj xavfsizligini, biroq ba’zi bunker yoqilg‘isi dengizga to‘kilganini aytdi.

Urush 28 fevralda AQSh va Isroilning Eronga zarbalari bilan boshlangan bo‘lib, misli ko‘rilmagan neft ta’minoti zarbasiga olib keldi va neft, yoqilg‘i, o‘g‘it va oziq-ovqat narxlarini oshirdi.

Eron Inqilob gvardiyasi seshanba kuni javob qaytarish huquqini saqlab qolganini aytdi. Ular havo hujumidan mudofaa bo‘linmalari AQSh uchuvchisiz samolyotini urib tushirgani va Fors ko‘rfazi ustidagi Eron havo hududiga kirgan yana bir dron va qiruvchi samolyotga o‘t ochganini ma’lum qildi.

Eron Oliy rahbari Oyatulloh Mujtaba Xomeneiy yillik haj ziyorati munosabati bilan Telegram’dagi postida “Soatni orqaga qaytarib bo‘lmaydi, mintaqa xalqlari va yerlari endi Amerika bazalari uchun qalqon bo‘lmaydi”, dedi.

Mintaqadagi keskinlikning yana bir belgisi sifatida Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu dushanba kuni Isroil Livandagi Hizbullohga qarshi zarbalarni kuchaytirishini aytdi. E’londan so‘ng Isroil hujumlar chastotasi va shiddatini oshirdi.

Livan sog‘liqni saqlash vazirligi Isroilning Mashg‘ara shahriga tungi zarbalarida 12 kishi halok bo‘lganini xabar qildi.

Italiyaning Turin universiteti professori Lorentso Kamel Al Jaziraga AQSh-Eron tinchlik kelishuvi ishlashi uchun Vashington “Netanyahuni jilovlashi” kerakligini aytdi. “Netanyahu saylovlargacha o‘zini ajralmas urush davridagi rahbar sifatida ko‘rsatishi kerak”, dedi u.

Tehron universiteti tahlilchisi Muhammad Islomiy Al Jaziraga Isroil Livanni bombardimon qilishda davom etsa, Eron Birlashgan Arab Amirliklariga yana hujum qilishi mumkinligini aytdi. “Tramp Fors ko‘rfazida harbiy eskalatsiya haqida o‘ylayapti”, deya qo‘shimcha qildi u.

Source: www.aljazeera.com