1945-yil aprel oyida Qizil Armiya askarlari Berlin yahudiy kasalxonasiga kirganlarida, Gitler bunkeridan bir necha kilometr uzoqlikda yuzlab yahudiylarni tirik topib, hayratda qolishgan. "Siz yahudiysizlar? Mumkin emas, yahudiylarning hammasi o‘lgan", degan bir rus askari.

1756-yilda tashkil etilgan kasalxona 1914-yilda Berlinning Wedding tumaniga ko‘chirilgan. Dastlab barcha din vakillariga ochiq bo‘lgan muassasa 1933-yilda natsistlar hokimiyatga kelgach, "ariy" bo‘lmagan bemorlarni qabul qilishdan mahrum etilgan.

Kasalxonaning urush davridagi tarixida muhim rol o‘ynagan shaxs — Valter Lustig. 1891-yilda yahudiy oilasida tug‘ilgan u 1942-yilda kasalxona direktori bo‘lgan. U natsistlar bilan hamkorlik qilganlikda ayblanib, ba’zilar uni qahramon, boshqalar esa xoin deb biladi.

1943-yil iyunida Reyx assotsiatsiyasi tugatilgach, uning o‘rniga Qoldiq Reyx assotsiatsiyasi tashkil etilib, shtab-kvartirasi yahudiy kasalxonasiga ko‘chirilgan. Kasalxonada yahudiy yetimlari uchun boshpana va deportatsiya uchun tranzit lageri tashkil etilgan.

Urushning so‘nggi kunlarida Gestapo barcha yahudiylarni otib tashlash buyrug‘ini bergan. Ammo yahudiy sobiq bank xodimi Kurt Naumanning topqirligi tufayli 180 mahbus qutqarib qolingan. U telefon orqali SS ofitserini buyruqni bekor qilishga ishontirgan.

1945-yil 24-aprelda sovet qo‘shinlari kasalxonaga kirganida, u yerda 370 bemor, 1000 aholi, 93 bola va 76 mahbus bo‘lgan. Kasalxona bugungi kungacha ishlab kelmoqda.

Urushdan keyin Valter Lustig sovet maxfiy xizmati tomonidan hibsga olinib, natsistlar bilan hamkorlikda ayblanib, otib tashlangan deb taxmin qilinadi.

Source: www.dw.com