Buyuk Britaniyadagi siyosiy vaziyat keskinlashgan. Leyboristlar hukumati ichida ochiq yetakchilik inqirozi yuzaga kelgan, bosh vazir o‘z partiyasidagi 90 dan ortiq deputat tomonidan iste’foga chiqish talabi bilan yuzlashgan va hatto o‘z kabinetidan raqib chiqishi mumkin. Bularning barchasi 7-may kuni bo‘lib o‘tgan mahalliy va mintaqaviy saylovlarda Leyboristlarning og‘ir mag‘lubiyatidan keyin boshlandi.
Ammo Britaniya musulmonlari uchun bu saylovlarning asosiy ahamiyati boshqa joyda. May oyidagi ovoz berish musulmonlarning fuqarolik faolligida sezilarli o‘sishni ko‘rsatdi. Britaniya Musulmonlar Kengashining “Ovoz berishga chiq” kampaniyasi ro‘yxatga olish va saylovchilar faolligini oshirishga yordam berdi. Biroq bu faollik ko‘pincha shubha bilan kutib olindi, quvonch bilan emas.
Saylov kampaniyasi davomida ko‘plab siyosiy aktyorlar va ommaviy axborot vositalari musulmonlar haqida dangasa va bo‘luvchi rivoyatlarga tayanib, noto‘g‘ri ma’lumot tarqatdilar. Sharhlovchilar “oilaviy ovoz berish” haqida gapirib, musulmon ayollar erksiz, birovning ko‘rsatmasi bilan ovoz beradi, deb da’vo qildilar. Boshqalar “mazhabiy ovoz berish” haqida gapirib, musulmonlarni turli siyosiy qarashlarga ega xilma-xil jamoa emas, balki faqat dinga asoslangan yagona blok sifatida ko‘rsatdilar.
Immigratsiyaga qarshi platformada kuchli kampaniya olib borgan Reform UK partiyasi Angliyadagi mahalliy kengash saylovlarida sezilarli yutuqlarga erishdi, asosan Konservativ va Leyborist partiyalar hisobiga. Mintaqaviy saylovlarda esa vaziyat murakkabroq edi. Uelsda Plaid Cymru birinchi marta eng yirik partiyaga aylandi, Shotlandiyada esa SNP o‘rinlarini yo‘qotdi, Yashillar eng yaxshi natijaga erishdi.
Reform UK’ning muvaffaqiyati qisman asosiy partiyalardan norozilik bilan bog‘liq, ammo partiya o‘zining qattiq choralari uchun ham katta qo‘llab-quvvatlandi. Bunga o‘n minglab odamlarni sig‘dira oladigan immigratsiya hibsxonalari, “cheksiz qolish huquqi”ni bekor qilish va integratsiya haqida keskin nutq kiradi.
Reform UK’ning ritorikasi ba’zan Tommy Robinson va Rupert Lou kabi ekstremistlarning islomofobik rivoyatlari bilan kesishgan. Saylovda saylangan ba’zi Reform nomzodlari ochiq islomofobik, irqchi yoki antisemitik mazmundagi xabarlarni tarqatgan. Masalan, Solihullda saylangan Fil Tirni o‘zini “islomofob” deb atagan va islomni “vabo” deb atagan.
Musulmonlar, boshqalar kabi, bir xil emas. Ular uy-joy, yashash narxi, ta’lim, xavfsizlik kabi keng doiradagi masalalarda ovoz beradilar. Ammo so‘nggi saylovlarda an’anaviy Leyboristlarni qo‘llab-quvvatlashdan Yashillar va mustaqillarga o‘tish kuzatildi. Bu hech bir jamoaning qo‘llab-quvvatlashini o‘z-o‘zidan tushunish mumkin emasligini ko‘rsatadi.
Muallifning fikricha, eng tashvishli narsa Overton oynasining tez siljishi. Musulmonlarni ommaviy deportatsiya qilish, jamoalarni xavfsizlashtirish va erkinliklarni cheklash chaqiriqlari bir paytlar siyosiy chekkada edi, endi esa saylangan vakillar tomonidan ochiq aytilmoqda va asosiy oqim tomonidan sukut bilan kutib olinmoqda.
Bunga qarshi turish uchun fuqarolik savodxonligini oshirish va jamoalarni kuchaytirish kerak. Mahalliy kengash a’zolari va deputatlar bilan bog‘lanish, konsultatsiyalarda qatnashish va umumiy masalalarda hamkorlik qilish muhim. Optimizm uchun ham joy bor: umid, adolat va hisobdorlikka asoslangan xabarlar kuchli aks-sado berdi.
Keyingi umumiy saylov 2029-yil 15-avgustgacha bo‘lib o‘tadi. Muallif musulmon jamoalarini uyushqoqroq, xabardor va tayyor bo‘lishga chaqiradi. Noto‘g‘ri ma’lumotlarga qarshi turish, barcha qo‘shnilar bilan hamkorlik qilish va musulmonlarning siyosiy ishtirokini madaniy urushga aylantirishga urinishlarga yo‘l qo‘ymaslik kerak.
Source: www.aljazeera.com