Pokistonlik ishchilarning Fors ko‘rfazi davlatlaridan yuborgan pullari millionlab oilalar uchun hayot chizig‘i bo‘lib, ularga oziq-ovqat va ta’lim kabi asosiy ehtiyojlarni qoplashda yordam beradi.
34 yoshli uch farzandli ona Samina Bibi Ravalpindi chekkasidagi oddiy uyda yashaydi. Shu hafta boshida erining maoshi yana kechikishi haqida xabar oldi. U ko‘z yoshlarini zo‘rg‘a ushlab qolganini aytadi.
Bibining eri o‘n yildan beri Saudiya Arabistonida yashab, Ar-Riyoddagi qurilish kompaniyasida ishlaydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, kompaniya mintaqaviy mojaro tufayli muammolarga duch kelmoqda. “U har oy 80 000 rupiya (€245) yuboradi, ammo kechikishlar hayotimizni izdan chiqarmoqda”, deydi u.
Pokiston dunyodagi eng yirik pul o‘tkazmalari qabul qiluvchi davlatlardan biri bo‘lib, har yili o‘nlab milliard dollarlar keladi – aksariyati Fors ko‘rfazidagi ishchilardan. Pokiston Davlat banki ma’lumotlariga ko‘ra, Saudiya Arabistoni va Birlashgan Arab Amirliklari 2025 moliyaviy yilida 38,3 milliard dollarlik rekord o‘tkazmalarning yarmidan ko‘pini ta’minlagan.
Ammo inqiroz kuchayib, kechikishlar va o‘zgarishlar sabab ko‘pchilik Pokistonning Fors ko‘rfazi iqtisodiyotiga haddan tashqari qaramligini shubha ostiga qo‘ymoqda. Tahlilchilar Fors ko‘rfazidagi keskinlik, avtomatlashtirish va mahalliy ishchilarni yollash tendensiyalari millionlab pokistonlik oilalarning daromadlariga xavf solishi mumkinligini ogohlantirmoqda.
Iqtisodiy tahlilchi Xurram Husaynning aytishicha, “BAA Pokiston pul o‘tkazmalarining 20% ini tashkil qiladi, shuning uchun bu manbadan to‘satdan sekinlashuv zaxiralar va uydagi oilalarga jiddiy bosim o‘tkazadi”. Islomobodlik iqtisodchi Safiya Aftob esa Pokiston mahalliy sanoatni rivojlantirish va migratsiya yo‘nalishlarini diversifikatsiya qilish orqali ishchilariga ko‘proq xavfsizlikni ta’minlashi kerakligini ta’kidlaydi.
Bibining eri ikki yilda bir marta uyga keladi. Ularning munosabatlari asosan videoqo‘ng‘iroqlar orqali davom etadi. “Eng kichik farzandim hali ham otasi qachon qaytib kelishini so‘raydi. Unga nima deyishni bilmayman”, deydi u. Uning ahvoli Pokistonda keng tarqalgan bo‘lib, sotsiologlar buni “transmilliy uy xo‘jaliklari” deb atashadi.
Ko‘plab pokistonlik ishchilar Fors ko‘rfazida past yoki o‘rta malakali ishlarda band bo‘lib, iqtisodiy pasayish davrida ishdan bo‘shatishga ayniqsa zaifdir. Immigratsiya bo‘yicha advokat Usama Malikning aytishicha, ko‘plab yoshlar hozir Malayziya yoki Belarusga ish vizasi izlamoqda, chunki BAAdagi ishni noaniq deb bilishadi.
Mutaxassislar Pokiston mahalliy ishlab chiqarish tarmoqlarini mustahkamlash va migratsiya yo‘nalishlarini diversifikatsiya qilish orqali ishchilariga ko‘proq xavfsizlikni ta’minlashi kerakligini ta’kidlaydi. Aftobning so‘zlariga ko‘ra, “Pokiston Fors ko‘rfazi yoki boshqa joylardan keladigan pul o‘tkazmalariga bunchalik qattiq tayanmasligi kerak”. Bibi kabi oilalar uchun esa bu siyosiy munozaralar uzoq tuyuladi: “Bizning hayotimiz uning u yerdagi ishiga bog‘liq. Agar biror narsa bo‘lsa, bu yerda hech narsamiz yo‘q.”
Source: www.dw.com