Fors ko‘rfazi davlatlari Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashida Eronni Hormuz bo‘g‘ozidagi kemalarga hujumlarni to‘xtatish, “noqonuniy to‘lovlar” undirishni bas qilish va barcha minalarning joylashuvini oshkor qilishni talab qiluvchi rezolyutsiyani ilgari surmoqda. Aks holda, Eronga qarshi sanksiyalar va boshqa choralar qo‘llanilishi mumkin.
Payshanba kuni BMTda nutq so‘zlagan Qatar, Bahrayn va Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) elchilari tinchlik davrida dunyo energetika eksportining beshdan bir qismi o‘tadigan tor suv yo‘lidagi urushdan oldingi transport hajmini tiklash muhimligini ta’kidladilar.
Qatar elchisi Alya Ahmed Saif al-Saniy bo‘g‘ozning ochiq qolishini ta’minlash BMT konvensiyalari talabi va “umumiy xalqaro mas’uliyat” ekanini aytdi. Hozirgi vaziyat “nafaqat global iqtisodiy barqarorlik va energetika xavfsizligiga tahdid soladi, balki gumanitar inqirozlarni kuchaytiradi va mintaqaviy barqarorlikka putur yetkazadi”, dedi u.
Rezolyutsiyani ishlab chiqayotgan uchta Fors ko‘rfazi davlati, shuningdek Saudiya Arabistoni, Quvayt va AQSh Eronni “darhol ishtirok etishga va” BMTning gumanitar yo‘lak yaratish, muhim yordam, o‘g‘it va boshqa tovarlarni yetkazib berish harakatlariga imkon berishga chaqiradi.
Neft va gazga boy davlatlar Tehron va Vashington o‘rtasidagi urushning oldingi saflarida qolmoqda. AQSh va Isroil fevral oyi oxirida Eronga hujum qila boshlaganidan so‘ng, Islom Respublikasi ko‘rfaz atrofidagi qo‘shni davlatlarning energetika va fuqarolik infratuzilmasiga zarba berib javob qaytardi. Eron, shuningdek, Hormuz bo‘g‘ozi orqali transportni deyarli to‘liq to‘xtatib, tranzitni juda xavfli qildi.
Bahrayn elchisi Jamol Alruvaiy bo‘g‘ozni “xavfsiz va to‘liq ochiq” saqlash uchun “jamoaviy harakat” zarurligini ta’kidladi. BAA elchisi Muhammad Iso Abu Shahab “xalqaro suv yo‘llarini majburlash, hujumlar yoki fuqarolik va tijorat kemalariga tahdidlar orqali nazorat qilib bo‘lmasligini” qo‘shimcha qildi.
AQSh elchisi Mayk Uolts Eronning Fors ko‘rfazi bo‘g‘ozi boshqarmasini tashkil etish va bo‘g‘ozdan o‘tuvchi kemalardan to‘lov undirish haqidagi xabarlarini qoraladi. “Butun dunyoni jamoaviy jazolash qabul qilib bo‘lmas, axloqsiz va xalqaro huquqqa ziddir”, dedi u.
Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchiy urush tugab, blokada va sanksiyalar bekor qilinsa, bo‘g‘ozda navigatsiya normal holatga qaytishini aytdi. U rezolyutsiya hozirgi vaziyatning sababini, ya’ni AQShning kuch ishlatishi va Eronga hujumlarini e’tiborsiz qoldirganini ta’kidladi.
Avvalgi Bahrayn rezolyutsiyasi o‘tgan oy Rossiya va Xitoy vetosi bilan rad etilgan edi. Yangi loyiha harbiy kuch ishlatishga ruxsat beruvchi aniq tilni chetlab o‘tadi, ammo BMT Nizomining VII bobiga asoslanadi. Vashington yakuniy rezolyutsiyani juma kuniga qadar tarqatish va keyingi hafta boshida ovoz berishni rejalashtirmoqda.
Source: www.aljazeera.com