Bagʻdod – Iroq rahbarlari besh kun ichida bosh vazirni tanlash va parlament saylovlaridan besh oy o‘tgan bo‘lsa ham davom etayotgan achchiq siyosiy inqirozni tugatishga majbur. Mamlakat konstitutsiyasiga ko‘ra, eng yirik parlament bloki – 329 o‘rinli parlamentda 185 o‘rinni egallagan Shia partiyalarining “Koordinatsion doirasi” – yakshanbagacha bosh vazir nomzodini belgilashi kerak. Biroq, blok ichidagi kuch kurashlari va nomzodlar bo‘yicha kelishmovchiliklar tufayli qaror yana kechiktirildi.
Iroq siyosiy maydonida ikki raqobatdosh kuch – qo‘shni Eron va AQSh taʼsiri o‘rtasidagi muvozanatni saqlash muammosi kuchaymoqda. Yanvar oyida blok Eron bilan yaqin aloqalari bor ikki karra bosh vazir Nuri al-Molikini nomzod qilib ko‘rsatgan edi, bu esa AQSh prezidenti Donald Trampning g‘azabli reaktsiyasini keltirib chiqardi. Hozirda esa blok ichida Ammar al-Hakim boshchiligidagi Hikma Harakati va Qays al-Xazali boshchiligidagi Asaʼib Ahl al-Haq Harakati o‘rtasidagi kelishmovchiliklar bosh vazir nomzodini belgilashni yana kechiktirmoqda.
Dushanba kuni bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda “Qonun davlati” koalitsiyasi (al-Moliki asos solgan) Bassem al-Badrini, “Qayta qurish va taraqqiyot” koalitsiyasi esa Ihsan al-Avadini bosh vazirlikka nomzod qilib ko‘rsatdi. “Qonun davlati” aʼzosi Xider al-Mola al-Badrining “oldinda” ekanligini va kelishmovchiliklar hafta oxiriga kelib hal bo‘lishini umid qilayotganini aytdi. Biroq, “Qayta qurish va taraqqiyot” aʼzosi Xolid Valid al-Badrining blok ichida ham, parlamentda ham kerakli ko‘pchilikni to‘play olmasligini taʼkidladi.
Siyosiy tanglik faqat bosh vazir tayinlash masalasidan iborat emas, balki butun davlat boshqaruvi va O‘rta Sharqdagi yuqori keskinlik sharoitida uning tashqi aloqalarini ham qamrab oladi. AQShning Iroqqa dollar yuborishini to‘xtatgani va harbiy hamkorlik dasturlarini pauza qilgani haqidagi maʼlumotlar bosimni oshirmoqda. Kichik siyosiy guruhlar endi “ikkinchi darajali ro‘yxat”dan kelishuv nomzodini qidirish imkoniyatini ko‘rib chiqmoqda.
Iroq bosh vazirini tanlash mamlakat siyosiy kuchlarining ichki kelishuvni mintaviy talablar bilan uyg‘unlashtirish qobiliyatini sinovdan o‘tkazmoqda. Ichki bo‘linishlar davom etar ekan, hal qiluvchi omil o‘zaro imtiyozlar bo‘lib, ular kelishuv nomzodiga olib kelishi yoki vaziyatni yanada kechikish va noaniqlikka olib kelishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com