20-aprel kuni Amerika Qo‘shma Shtatlari Arabiston dengizining shimoliy qismida, Hormuz bo‘g‘ozi yaqinida Eron bayrog‘i ostidagi konteyner kemasiga o‘q uzdi va uni qo‘lga oldi. Bu harakat Eron portlarining AQSh tomonidan blokadasi sharoitida amalga oshirildi.
Hozirgi vaziyat 1980-yillardagi Eron-Iroq urushi davridagi Tanker urushini eslatadi. O‘shanda Iroq Eronning neft tankerlariga hujum qilib, uning iqtisodiyotini zaiflashtirishga urungan edi. Bunga javoban Eron Iroq va uning ittifoqchilarining kemalariga o‘q uzgan.
1987-yilda AQShning Ronald Reagan ma’muriyati "Earnest Will" operatsiyasini boshladi, uning doirasida Quvayt tankerlari AQSh bayrog‘i ostida qayta ro‘yxatdan o‘tkazilib, himoya qilindi. Biroq birinchi eskort missiyasida tanker Eron minalariga uchradi. 1988-yilda esa USS Samuel B Roberts fregati minadan jiddiy shikastlandi, bu esa AQShni "Praying Mantis" operatsiyasini boshlashga undadi.
Tanker urushi 1988-yil avgustida BMT vositachiligidagi sulh bilan tugadi. Urush davomida 116 dengizchi halok bo‘lgan, 37 kishi bedarak yo‘qolgan va 167 kishi yaralangan. Neft narxi esa keskin oshgan.
Hozirgi keskinlik Eronning Hormuz bo‘g‘ozini nazorat qilishni kuchaytirishi bilan boshlandi. 4-mart kuni Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (IRGC) bo‘g‘ozni to‘liq nazorat qilishini e’lon qildi. Natijada bo‘g‘oz orqali yuk tashish 95 foizga kamaydi, neft narxi esa barrel uchun 100 dollardan oshdi.
AQSh 13-aprelda Eron portlariga dengiz blokadasini o‘rnatdi va 33 ta Eron bilan bog‘liq kemani qaytarishga majbur qildi. 22-aprelda esa Eron Hormuz bo‘g‘ozida ikkita konteyner kemasini qo‘lga oldi. Eron birinchi vitse-prezidenti Muhammad Rizo Arefning so‘zlariga ko‘ra, “Hormuz bo‘g‘ozining xavfsizligi bepul emas”.
Mutaxassislarning fikricha, hozirgi vaziyat 1980-yillardagidan farq qiladi. AQShning sobiq Bahrayn elchisi Adam Ereli ta’kidlaganidek, Eron va IRGC “inqilobiy g‘ayrat”ga ega bo‘lib, ular uzoq vaqt davomida og‘riq va bosimga chidashlari mumkin. Xavf-xatar bo‘yicha maslahatchi Jon Fillips esa “Hormuz hali ham cheklangan harakatlar katta ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan joylardan biri” ekanini qayd etgan.
Source: www.aljazeera.com