Ruandada amputey futbol — maydonda tayoqchalar bilan harakatlanadigan yetti kishilik jamoa o‘yini — so‘nggi o‘n yil ichida jadal rivojlanmoqda. O‘yinchilarning aytishicha, ular hech qachon o‘ynashni tasavvur qilmagan sport turi orqali maydonda o‘z jamoasini topgan.

Ko‘pchilik uchun bu nafaqat jismoniy reabilitatsiya, balki o‘ziga ishonch va jamiyatga qaytish vositasidir. Poytaxt Kigali shahrida amputantlar o‘ynab, davolanish va ijtimoiy birdamlikni mustahkamlaydi. Bu mamlakatning eng qora davri — 1994 yilgi genotsiddan keyin ayniqsa muhim.

Nyiraneza Solange genotsiddan ikki yil o‘tib tug‘ilgan va besh yoshida yiqilib, infeksiya tufayli oyog‘ini yo‘qotgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, genotsidda oyoq-qo‘lidan ayrilgan odamlarning matonati uni amputey futbolga jalb qilgan. Sobiq murabbiy unga tayoqchalar bilan o‘ynash mumkinligini aytganida, qo‘rquvni tezda yenggan.

“Oyog‘im yo‘qligi haqida o‘ylamayman ham”, deydi Solange. U o‘ynayotganda o‘zini erkin his qiladi va amputant bo‘lish bilan bog‘liq stigma yengilgan.

Ruandada 3000 dan ortiq pastki oyoq amputantlari bor. Ularning ba’zilari genotsid qurbonlari, boshqalari yo‘l halokati yoki kasallikdan aziyat chekkanlar.

Ruanda Amputey Futbol Federatsiyasi vitse-prezidenti Luiza Kvizeraning ta’kidlashicha, sport o‘yinchilarga yana ishonishni o‘rgatadi va “bir vaqtlar bo‘lingan” jamiyatda birlikni mustahkamlaydi. “Mojaro yoki travmadan aziyat chekkan jamoalarda o‘yin maydoni tinchlik joyiga aylanadi. Turli o‘tmishga ega odamlar bir jamoada birlashadi”, deydi u.

Source: www.aljazeera.com