Neft narxlari pasayib, global fond bozorlari ko‘tarildi. Bunga AQSh va Eron urushni tugatish bo‘yicha kelishuvga yaqinlashayotgani haqidagi xabarlar sabab bo‘ldi.
Brent neftining fyuchers narxi bir barrel uchun 97 dollargacha tushib, keyin qayta ko‘tarildi. Kun boshida narx 108 dollardan yuqori edi.
London FTSE 100 va Germaniya Dax indekslari savdo kunining o‘rtasida 2% dan ko‘proqqa o‘sdi, Fransiya Cac 40 esa 3% ga ko‘tarildi. Osiyo fond bozorlari ham yuksalish bilan yopildi.
Axios nashrining xabar berishicha, AQSh urushni tugatadigan va batafsil yadroviy muzokaralarni boshlaydigan bir sahifali hujjatga yaqinlashmoqda.
Neft narxi hali ham urush boshlanishidan oldingi 70 dollardan ancha yuqori. Urush natijasida mintaqada neft ishlab chiqarish va tashish keskin kamaydi.
Mojaroning asosiy sababi – Eronning 28 fevraldan beri davom etayotgan AQSh-Isroil zarbalariga javoban Hormuz bo‘g‘ozidagi neft kemalariga hujum qilish tahdididir.
Odatda global neft va gaz yuklarining beshdan bir qismi ushbu bo‘g‘oz orqali o‘tadi, biroq u haftalar davomida amalda yopilgan. Urush boshlanganidan beri global gaz narxi ham keskin oshdi.
8 aprelda AQSh va Eron sulhga kelishdi, bu neft narxining tushishi va fond bozorlarining sakrashiga sabab bo‘ldi. Biroq yakshanba kuni AQSh prezidenti Donald Tramp harbiy kemalarni Hormuz bo‘g‘ozi orqali boshqarishni e’lon qilib, "Ozodlik loyihasi" deb nomladi, bu esa bo‘g‘ozdagi hujumlarning kuchayishiga olib keldi.
Seshanba kuni Tramp ijtimoiy tarmoqlarda operatsiyani "qisqa muddatga to‘xtatishini" va kelishuvni yakunlash imkoniyatini ko‘rishini aytdi. U Eron bilan "to‘liq va yakuniy kelishuv" yo‘lida katta muvaffaqiyatga erishilganini qo‘shimcha qildi.
Axios xabariga ko‘ra, AQSh urushni tugatadigan bir sahifali memorandumni imzolashga yaqin. Hujjat urushni tugatish, bo‘g‘ozni qayta ochish, Eron yadro dasturini cheklash va AQSh sanksiyalarini olib tashlash bo‘yicha 30 kunlik muzokaralarni boshlashi kerak.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio urushning dastlabki bosqichi tugaganini va Vashington maqsadlariga erishilganini aytdi. "Biz tinchlik yo‘lini afzal ko‘ramiz. Prezident kelishuvni xohlaydi", dedi u.
Eron rasmiylari hozircha Rubioning so‘zlariga javob bermadi. Eron parlamenti spikeri Muhammad G‘olibof esa "status-kvoning davom etishi Amerika uchun chidab bo‘lmas, biz esa endi boshlayapmiz", dedi.
Source: www.bbc.com