AQSh prezidenti Donald Tramp chorshanba kuni Eron bilan sulhni uzaytirishni e'lon qildi, biroq muzokaralar qayta boshlanishi uchun aniq muddat belgilamadi. U Tehronning blokadasini davom ettirish va Eronning keyingi muzokaralar bo'yicha "taklifi"ni kutishni aytdi.
Biroq Trampning yana bir muddati bor – bu AQSh Kongressidagi ichki muddat. Urush vakolatlari rezolyutsiyasiga (War Powers Resolution) ko'ra, Tramp 1-maygacha Kongressdan ruxsat olishi kerak. Rezolyutsiya prezidentga har qanday davom etayotgan mojaroda harbiy kuchlarni 60 kundan keyin joylashtirishni cheklaydi, agar Kongress maxsus ruxsat bermasa.
Ruxsat olish uchun Vakillar palatasi va Senat oddiy ko'pchilik ovoz bilan qo'shma rezolyutsiya qabul qilishi kerak. Hozircha bu amalga oshmagan. Biroq, avvalgi prezidentlar bu qonunni chetlab o'tishgan va harbiy operatsiyalar uchun boshqa huquqiy asoslardan foydalanishgan.
Kolorado huquq maktabi professori Maryam Jamshidining so'zlariga ko'ra, 60 kunlik muddatni 30 kunga uzaytirish uchun prezident Kongressga yozma ravishda harbiy kuch ishlatishning "muqarrar harbiy zarurat" tufayli davom etayotganligini tasdiqlashi kerak. "Ammo Kongressni prezidentni bu talabga rioya qilishga majburlashning aniq huquqiy yo'li yo'q", deya qo'shimcha qildi u.
Ayni paytda, Kongressning Eronga qarshi harbiy harakatlarni davom ettirishga ruxsat berishi noaniq, chunki Demokratlar va Respublikachilar o'rtasida chuqur tafovutlar mavjud. 15-aprel kuni Senatda Trampning harbiy vakolatlarini cheklash bo'yicha to'rtinchi ikki partiyaviy urinish 52-47 ovoz bilan rad etildi.
Demokrat senator Kris Merfi: "Senat Respublikachilari rahbariyati har hafta milliardlab dollarga tushadigan urushni nazorat qilishdan bosh tortayotganini ta'kidlash kerak", dedi. Respublikachi senator Jon Kertis esa: "Men prezidentning Amerika hayoti va manfaatlarini himoya qilish harakatlarini qo'llab-quvvatlayman. Ammo 60 kundan ortiq harbiy harakatlarni Kongress ruxsatisiz qo'llab-quvvatlamayman", deb yozdi.
Harbiy bosim parallel ravishda davom etmoqda. 15-aprelda AQSh kuchlari Eron bayrog'idagi Touska konteyner kemasiga o't ochib, uni qo'lga oldi. Tramp kemaning Hormuz bo'g'ozi orqali o'tish rejasini e'tiborsiz qoldirganini aytdi. Bunga javoban Eron ikki kun o'tib Hormuz bo'g'ozida ikkita xorijiy tijorat kemasini qo'lga olib, Eron qirg'og'iga olib ketdi.
Tarixchi Salar Mohendesining fikricha, urush Tramp uchun "dahshatli" bo'lib, so'rovlar AQSh jamoatchiligining urushga qarshi ekanligini ko'rsatadi, ammo u urushni qandaydir shaklda davom ettirishi mumkin. "Uning butun brendi g'alabaga asoslangan. U Amerikaga Erondan yaxshiroq kelishuv olishini va'da qilgan, urushga aralashmasligini va'da qilgan", dedi Mohendesi.
Mutaxassislar savol berishmoqda: u urushni qanday shaklda davom ettiradi va kerak bo'lsa, Kongressni qanday chetlab o'tadi? Harbiy kuch ishlatish ruxsatnomasi (AUMF) 2001 va 2002 yillarda qabul qilingan bo'lib, prezidentga muayyan maqsadlar uchun kuch ishlatish huquqini beradi. Tramp 2020 yilda Eron generali Qosim Sulaymoniyning o'ldirilishini buyurishda 2002 yilgi AUMFdan foydalangan.
Source: www.aljazeera.com