Prezident Shavkat Mirziyoyev 6-aprel kuni soliq ma’murchiligini takomillashtirish va sohani isloh qilishga doir taqdimot bilan tanishdi. Ta’kidlanishicha, so‘nggi ikki yilda soliq bazasi kengayib, budjet tushumlari tez o‘sgan, ammo bu o‘sish asosan yashirin iqtisodiyotni qisqartirish orqali erishilayotgan. 2030-yilga borib tushumlarni 491,5 trillion so‘mga yetkazish rejalashtirilgan, bu esa hozirgi holatdan sezilarli o‘sishni talab qiladi.

Yig‘ilishda soliq tushumlarini oshirishdagi asosiy zaxira yashirin iqtisodiyot ekani ta’kidlandi. Prezident raqamli tahlil va sun’iy intellektga asoslangan “aqlli” nazoratni joriy etib, joriy yilda budjetga qo‘shimcha 30 trillion so‘m tushum ta’minlash vazifasini qo‘ydi. Bu yangi tizim bozorlar va savdo majmualarida nazoratning to‘liq yo‘lga qo‘yilmaganligi va raqamlashtirish ishlarining yetarli emasligi sababli imkoniyatlarning to‘liq ishga solinmayotgani muammosini hal qilishga qaratilgan.

Ma’lumotlarga ko‘ra, bozorlarda 72 mingdan ortiq chakana savdo subyekti faoliyat yuritmoqda, ulardan 38 mingdan ortig‘i oyiga 1 million so‘mdan kam tovar aylanmasi ko‘rsatgan, 40 mingdan ziyodi esa kuniga atigi 2-3 ta chek bermoqda. Bundan tashqari, bozorlardagi 12 mingta savdo nuqtasi bo‘yicha ijara shartnomalari hisobga qo‘yilmagan, natijada 37 ming tadbirkor oyiga 500 ming so‘mdan kam soliq to‘lagan. Bu raqamlar yashirin iqtisodiyotning keng tarqalganligi va soliq tushumlarining pasayishiga olib kelayotganini ko‘rsatadi.

Yig‘ilishda strategik bo‘lmagan yirik soliq to‘lovchilarga hududlarda xizmat ko‘rsatish masalasi ham muhokama qilindi. 209 mingta QQS to‘lovchi soliq organlaridan uzoqda joylashgani sababli xizmat ko‘rsatish va nazorat samaradorligi pasaygani qayd etildi. Shu munosabat bilan 500 ta strategik bo‘lmagan korxona nazoratini viloyat darajasiga, 103 mingdan ziyod qishloq xo‘jaligi, savdo va umumiy ovqatlanish korxonalarini tuman darajasiga o‘tkazish taklif qilindi, bu esa joyida xizmat ko‘rsatish sifatini oshirishga xizmat qiladi.

Shuningdek, soliq ma’murchiligini soddalashtirish, hisobotlarni avtomatlashtirish va tekshiruvlarni kamaytirish zarurligi ta’kidlandi. Yangi tizim orqali tadbirkorlar xarajatlarini qisqartirish va soliq tizimini “tekshiruvdan — servisga” tamoyili asosida isloh qilish vazifasi belgilandi, bu esa iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan kengroq sa’y-harakatlarning bir qismi hisoblanadi.

Source: www.gazeta.uz