️ AQSh–Isroil–Eron urushi haqidagi videolar ijtimoiy tarmoqlarni to‘ldirmoqda. Ular dramatik yoki dahshatli ko‘rinsa-da, ko‘plari soxta, AI yordamida yaratilgan yoki kontekstdan butunlay ajratilgan.
️ Isroil va AQSh Eronni hujumga uchratganidan so‘ng, Yaqin Sharqda janglar boshlandi.... AQSh va Isroil haftalik keskinlik va muzokaralardan so‘ng o‘zlarining keng qamrovli birgalikdagi operatsiyasini boshladilar.
️ Shundan beri, turli ijtimoiy media platformalarida va bir nechta tillarda ko‘plab soxta hujum da‘volari tarqaldi; ularning ko‘plari AI yordamida yaratilgan.
️ DW Fact check bir nechta virusli da‘volarni rad etdi va sizga haqiqiy kontentni soxtadan ajratishga yordam beradigan ro‘yxatni tuzdi.
️ Da‘vo: X-dagi virusli postning tarjimasida aytilishicha, "Minab boshlang‘ich maktabiga raketa hujumi" nomi ostida tarqalayotgan video Pokistonning Peshovar shahridagi hujumga tegishli va Minab bilan hech qanday aloqasi yo‘q. Postda vayron qilingan bino oldida to‘plangan olomonni ko‘rsatadigan video mavjud.
️ Fakt tekshiruvi: Noto‘g‘ri
️ Tarqalayotgan videomaterial haqiqiydir. U Pokistonning Peshovar shahridagi hujumni tasvirlamaydi.
️ 28-fevralda, AQSh va Isroilning Eronni raketa zarbalari paytida, janubiy Erondagi Minab shahridagi qizlar maktabiga zarba berildi. OAV xabarlariga ko‘ra, Eron rasmiylari Isroil va AQShni zarbalarni amalga oshirganlikda aybladi. Yakshanba kuni Isroil mas‘uliyatni rad etgani xabar qilindi. Bu ayblovlar hozirda mustaqil ravishda tasdiqlanmagan.
️ BMT hisobotiga ko‘ra, taxminan 150 kishi halok bo‘lgan. Eron davlat OAVlari kamida 165 o‘lim haqida xabar berdi. Bu raqamlar ham mustaqil ravishda tasdiqlanmagan.
️ Bir qancha OAVlar va tashkilotlar — jumladan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti — bu zarba haqida xabar berdi. Hujumdan keyingi tasdiqlangan videolar vayronagarchilikni tasdiqlaydi.
️ 2014-yilda Pokistonning Peshovar shahridagi maktabda haqiqatan ham terrorchilik hujumi sodir bo‘lgan. Biroq, o‘sha paytdagi video materiallari Erondagi joriy hujumning videomateriallaridan butunlay farq qiladi. X-dagi AI yordamchisi Grok Minab videomaterialini 2014-yildagi Pokistondagi hujum bilan noto‘g‘ri bog‘ladi.
️ Da‘vo: X-da 1 milliondan ortiq marta ko‘rilgan va shuningdek, Instagram va Facebook kabi boshqa platformalarda ham ulashilgan bu video, da‘vo qilinishicha, Isroilning Tel-Aviv shahridagi binoga raketaning urilishini ko‘rsatadi.
️ Fakt tekshiruvi: Soxta
️ OAV xabarlari Eron raketalari Tel-Avivga urilganini tasdiqlasa-da, bu video bunday hujumni ko‘rsatmaydi. U AI yordamida yaratilgan.
️ Bir nechta ishoralar mavjud:
️ Bu AQSh-Isroilning Eron bilan mojarosi bilan bog‘liq holda onlaynda tarqalayotgan ko‘plab AI yordamida yaratilgan videolardan bittasidir.
️ Da‘vo: X-dagi postda "Dubay aeroporti ishlamay qoldi. Eron raketalari uni parchalamoqda" deya da‘vo qilindi. Post yonayotgan samolyot va terminal, shuningdek, binoni qamrab olayotgan tutunni ko‘rsatadigan video bilan birga keladi. U ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqalgan.
️ Fakt tekshiruvi: Soxta
️ Bu video AI yordamida yaratilganga o‘xshaydi. 10 soniyalik klip juda ko‘p ma‘no bermaydi. Ba‘zi aniq belgilar:
️ Dubay aeroporti vakili aytishicha, Dubay xalqaro aeroportida (DXB) kichik zarar yetkazilgan hodisa sodir bo‘lgan, bu tezda nazorat qilingan. DXB va Dubay World Central (DWC) aeroportlari havo maydonining vaqtincha qisman yopilishi ortidan operatsiyalarni to‘xtatgan bo‘lsa-da, ular 2-mart kuni cheklangan aeroport operatsiyalarini qayta boshladilar.
️ Ijtimoiy tarmoqlar dahshatli sahnalarni tasvirlaydigan virusli videolar bilan to‘lib-toshgani sayin, nima haqiqiy ekanligini ko‘rish tobora qiyinlashmoqda. Soxtalarni qanday aniqlash mumkin?
️ Emad Hassan, Monir Ghaedi va Torsten Neuendorff ushbu hisobotga hissa qo‘shdilar.
️ Tahrir qilganlar: Rayna Breuer, Rachel Baig
