Fransiya huquq-tartibot organlari maktab va maktabgacha ta’lim muassasalarida bolalarga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lish haqida ko‘plab shikoyatlar oldi. Ulardan bir qatorida darsdan tashqari vaqtda bolalarga qaraydigan xodimlarga nisbatan xizmat tekshiruvlari va tergov harakatlari olib borilmoqda.
Parij politsiyasi uch yoshdan boshlab bolalarga nisbatan shafqatsiz munosabat va zo‘rlash haqida 100 dan ortiq arizalarni o‘rganmoqda, deb xabar beradi The Guardian. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, arizachilar tomonidan tasvirlangan hodisalar tushlik tanaffuslari, kunduzgi uyqu va darsdan tashqari mashg‘ulotlar vaqtida sodir bo‘lishi mumkin.
Parij bosh prokurori Lor Bekko 84 ta bolalar bog‘chasi, taxminan 20 ta boshlang‘ich maktab va 10 ga yaqin bolalar markazida tergov olib borilayotganini ma’lum qildi. Advokatlarning aniqlik kiritishicha, ko‘rib chiqilayotgan ishlar orasida uch va to‘rt yoshli bolalarni zo‘rlash haqidagi arizalar ham bor.
Ota-onalar jamoalari vakillari yillar davomida ushbu xabarlarga rasmiy munosabat kutganliklarini bildirdi. Ularning fikricha, maktab xodimlarini tanlash va tekshirishda zaif nazorat uzoq vaqt davomida qonunbuzarliklarning nazorat organlari e’tiboridan chetda qolishiga imkon bergan.
“Bu katta janjal, — dedi uch parijlik oila manfaatlarini himoya qiluvchi advokat Florian Laster. — Davlat ta’lim tizimi milliy g‘urur mavzusi, ammo bugungi kunda uning bolalar xavfsizligini kafolatlashini aytib bo‘lmaydi.”
Maktab tarbiyachilarining vazifasiga tushlik tanaffuslari, dam olish, kunduzgi uyqu va darsdan tashqari mashg‘ulotlar vaqtida bolalarni kuzatish kiradi. Ba’zan ular o‘quvchilar bilan o‘qituvchilardan ko‘ra ko‘proq vaqt o‘tkazadilar. Ularni maktablar yoki ta’lim vazirligi emas, balki munitsipalitetlar yollaydi. Ko‘pincha bu xodimlar maxsus tayyorgarlik va professional malakasiz ishlaydi, ko‘pchiligi soatbay ishlaydi.
Fransiyada bolalar bog‘chasiga borish uch yoshdan majburiy, shuning uchun tarbiyachilar har kuni uch yoshdan o‘n bir yoshgacha bo‘lgan bolalar bilan muloqot qiladi. Turli mintaqalardagi ota-onalar farzandlari jismoniy va psixologik zo‘ravonlikning turli shakllariga, ovqatlanish vaqtida noto‘g‘ri munosabatga, shuningdek, jinsiy xarakterdagi harakatlarga duchor bo‘lishi mumkinligini da’vo qilmoqda.
Kriminalist advokat Lui Kayez, ikki parijlik oilani himoya qiluvchi, fevral oyida 2025-yilda bolalar bog‘chasi tarbiyalanuvchilarini zo‘rlash haqida politsiyaga ariza berdi. Ariza materiallaridan birida Parijning g‘arbidagi maktab xodimi tomonidan uch yoshli qiz jabr ko‘rgani ko‘rsatilgan. Boshqa arizada esa uch yoshli o‘g‘il bola haqida so‘z boradi, u ham xuddi shu tarbiyachining qurboni bo‘lishi mumkin; ilgari bu xodim jismoniy zo‘ravonlik haqidagi shikoyatlardan so‘ng boshqa maktabga o‘tkazilgan edi. Kayez ta’kidlashicha, arizalarda tasvirlangan hodisalarning oqibatlari bolalarning jismoniy va psixologik holatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatgan.
Kelasi hafta Parijda maktab xodimi ustidan sud jarayoni boshlanadi. Unga 11-okrugdagi bolalar bog‘chasida besh nafar uch-besh yoshli bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlikda ayblov e’lon qilingan. Kelasi oyda yana bir ish bo‘yicha qaror chiqarilishi kutilmoqda: 47 yoshli xodim to‘qqiz nafar o‘n yoshli qizlarga nisbatan shunday harakatlarda ayblanmoqda.
Parijning yangi meri Emmanuel Greguar maktab nazorati tizimidagi “jiddiy qonunbuzarliklar”ni hal qilishga qaratilgan 20 million yevrolik dasturni e’lon qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bunday holatlarni yakka deb hisoblash xato — ular tizimli muammo va “sukunat madaniyati”ni ko‘rsatishi mumkin. Yanvardan aprelgacha Parij hokimiyati 78 nafar maktab xodimini, shu jumladan jinsiy xarakterdagi jinoyatlarda gumon qilinib tergov ostida bo‘lgan 31 kishini ishdan chetlashtirdi.
Ota-onalar tashkilotlari, xususan, besh yil davomida guvohlik to‘plovchi SOS Périscolaire jamoasi muammoning milliy miqyosda ekanligini ta’kidlamoqda. “Bu butun Fransiyaga ta’sir qiluvchi tizimli muammo. Biz nafaqat shahar hokimiyati darajasida, balki davlat darajasida ham nosozliklarni ko‘rmoqdamiz”, — dedi tashkilot asoschilaridan biri.
#MeTooEcole harakati vakillari fransuz jamiyati maktab mutlaqo xavfsiz joy emasligini anglay boshlaganini ta’kidladi. Bolalar og‘zaki va jismoniy zo‘ravonlikdan tortib jinsiy zo‘ravonlikkacha bo‘lgan turli shakllardagi zo‘ravonlikka duch kelmoqda.
Source: kun.uz