Janubiy Osiyoda rekord darajadagi jazirama to‘lqini yuzlab million odamlarning hayotini izdan chiqarmoqda. Hindiston, Pokiston va Bangladeshda harorat 45-50 darajagacha ko‘tarilib, mavsumiy me’yordan ancha oshib ketdi.
Pokistonda seshanba kuni kamida 10 kishi issiqlik bilan bog‘liq asoratlardan vafot etgani xabar qilindi. Qo‘shni Hindistonda ham bir necha o‘lim holatlari qayd etilgan.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, bunday jaziramalar oldin ham kuzatilgan bo‘lsa-da, hozirgi hodisalarning shiddati, davomiyligi va geografik qamrovi misli ko‘rilmagan. Ular buni iqlim o‘zgarishi bilan bog‘lashmoqda.
Hindiston Meteorologiya Departamenti (IMD) may oyida g‘arbiy hududlar va qirg‘oq bo‘ylab jazirama kuchayishini, ba’zi joylarda harorat me’yordan 3-5 darajaga oshishini prognoz qilmoqda. Aprel oyining oxirida Maxarashtra shtatidagi Akola va Amravati shaharlarida 46,9 daraja qayd etilgan.
Pokistonning eng gavjum shahri Karachida harorat 44 darajaga yetdi – bu 2018 yildan beri eng yuqori ko‘rsatkich. Sind viloyatining Jeykobobod va Sukkur shaharlarida hafta oxiriga kelib 46 daraja kutilmoqda.
Bangladeshda aprel oyi o‘rtalarida poytaxt Dakka va bir qator tumanlarda harorat 37-38 darajani tashkil etdi. 2024 yilda aprel oyida 24 kun jazirama kuzatilgan – bu 75 yil ichidagi eng yuqori ko‘rsatkich.
Garvard universiteti eksperti Kartikeya Bhatotianing so‘zlariga ko‘ra, jazirama eng ko‘p kam ta’minlangan qatlamlarga ta’sir qiladi. Taxminan 380 million hindistonlik, ya’ni ishchi kuchining to‘rtdan uch qismi, ochiq havoda ishlaydi va issiqlikdan aziyat chekadi.
Bhatotia Hindistonning “issiqlikka tayyorgarlik modeli” eng zaif guruhlarni himoya qilishda yetarli emasligini ta’kidlaydi. Norasmiy ishchilar va kundalik maosh oluvchilar himoya choralaridan tashqarida qolmoqda.
Pokistonlik iqlimshunos Fahad Said hukumatni vaziyatni yashirishda ayblab, aniq ma’lumotlarni to‘plash va xalqaro iqlim fondlaridan foydalanish zarurligini ta’kidlaydi. “Gilam ostiga changni supurish yechim emas”, deydi u.
Mutaxassislarning bashoratiga ko‘ra, kelgusi o‘n yilliklarda Janubiy Osiyoda jaziramalar chastotasi va shiddati yanada oshadi. Biroq, to‘g‘ri moslashish choralari bilan zararni kamaytirish mumkin.
Source: www.aljazeera.com