Somaliya poytaxti Mogadishodagi markaziy qamoqxonada saqlanayotgan 27 yoshli Sadia Moalim Ali The Guardian nashriga bergan intervyusida qo‘riqchilar tomonidan qiynoqqa solinganini aytdi. U 12 aprel kuni hukumatga qarshi tinch norozilik namoyishlarida qatnashgani uchun hibsga olingan.
Sadia, hamshiralik mutaxassisi va riksha haydovchisi, Facebook va TikTok orqali hukumatni tanqid qilgan, korrupsiya, nepotizm, majburiy ko‘chirishlar, yoshlar ishsizligi va yuqori soliqlarni ochiq muhokama qilgan. U 14 aprelda Mogadisho markaziy qamoqxonasiga o‘tkazilgan va hali ham rasmiy ayblov e’lon qilinmagan.
Sadia, qiynoqlar haqida shunday dedi: “Meni yalang‘ochlab, ikki erkak qo‘riqchi tomonidan CCTV kuzatuvidagi xonada tishlashdi, tayoq bilan urishdi va ikki kun davomida kichik kamerada ovqatsiz qoldirishdi. Meni yerga yuzma-yuz yotqizib, suv quyishdi, etik kiygan qo‘riqchilar tepishdi.”
Qiynoqlar, xalqaro huquq va BMTning Qiynoqlarga qarshi konvensiyasiga ko‘ra, har qanday sharoitda taqiqlangan. Sadia, shuningdek, advokat bilan uchrashish huquqidan mahrum qilingan va o‘zi tushunmagan hujjatni imzolashga majburlangan.
Amnistiya International ma’lumotlariga ko‘ra, politsiya suddan uni 90 kungacha ushlab turishga ruxsat olgan. Sadia, Shabelle Media orqali bergan intervyusidan so‘ng qiynoqqa solinganini aytdi: “Ommaviy axborot vositalariga gapirganim uchun o‘sha kuni jazolandim.”
U saqlanayotgan kamera “cellula della morte” (o‘lim kamerasi) deb ataladi, Italiya mustamlakachiligi davridan qolgan bu joy ikki kvadrat metr, juda issiq va iflos. Sadia hozir 38 ayol bilan bir kamerada, uyqusizlik, buyrak muammolari va qo‘l-oyoq uyushishidan azob chekmoqda.
Somali inson huquqlari himoyachilari koalitsiyasidan Dalmar Dhayow, ayollar qamoqxonada muntazam ravishda jinsiy zo‘ravonlik va kishanlarga duchor bo‘lishini aytdi. Inson huquqlari tashkilotlari, sobiq hukumat amaldorlari va deputatlar Sadining hibsga olinishini noqonuniy deb atab, zudlik bilan ozod qilishni talab qilmoqda.
Muxolifat yetakchisi Abdirahman Abdishakur, “Uning yagona ‘jinoyati’ hukumatdagi korrupsiya va nepotizmni tanqid qilish edi. Bu jinoyat emas, bu asosiy fuqarolik huquqi”, deb yozdi. 2022 yildan beri Somali hukumati inson huquqlari himoyachilari va jurnalistlarni o‘zboshimchalik bilan hibsga olishda ayblanmoqda.
Source: www.theguardian.com