Eronning eng nufuzli ilm-fan va muhandislik universiteti – Tehron shahridagi Sharif Texnologiya Universiteti dushanba kuni bombardimon qilindi. Hujum natijasida bir nechta binolar, jumladan, sunʼiy intellekt markazi va muhim maʼlumotlar bazalari joylashgan inshootlar vayron qilindi. Universitetning veb-sayti va boshqa onlayn xizmatlari ishlamay qoldi.
Universitet rektori Masoud Tajrishi hujum sababini izohlab, "Dushman bu binolarni nishonga olgani va butun infratuzilmani yoʻq qilgani, bizning sunʼiy intellekt texnologiyasiga erishishimizni istamasligidir", dedi. U taʼkidladi: "Dushman bizning muvaffaqiyatga erishishimiz yoki taraqqiyot qilishimizni xohlamaydi, ammo bu hujumlar barcha universitetlarimizni birlashtirdi". Tajrishi shuningdek, AQSh sanksiyalari va raqobat ustunligi tufayli hech bir davlat Eronga sunʼiy intellekt boʻyicha bilim va tajriba bermaganligini, shuning uchun barcha tadqiqotlar mahalliy darajada amalga oshirilganini aytdi.
Hujumlar ketma-ketligi davom etmoqda: Sharif universitetidan soʻng, Tehron markazida past parvoz qilayotgan kruiz raketalari koʻrindi va havo hujumidan mudofaa qurollari ishga tushirildi. Hujumlar faqatgina universitetlarga emas, balki yana bir qator tadqiqot markazlariga, jumladan, yuz yillik Pasteur instituti, Shahid Beheshti universitetidagi fotonika laboratoriyasi va Fan va Texnologiya universitetidagi sunʼiy yoʻldosh ishlab chiqish laboratoriyasiga ham qaratilgan.
Eronning fan, tadqiqot va texnologiya vaziri Hossein Simaei Sarafning soʻzlariga koʻra, urush boshlanganidan buyon (28-fevraldan) 30 dan ortiq universitet AQSh va Isroil hujumlariga uchragan. Bu hujumlar Islom Inqilobiy gvardiyasini (IRGC) AQSh va Isroil bilan bogʻliq universitetlarni "qonuniy nishon" deb eʼlon qilishga undadi.
Biroq, Tehron universiteti rektori Muhammad Husayn Omid boshchiligidagi 15 nafar yetakchi universitet rahbari IRGCga boshqa universitetlarga hujum qilmaslikka chaqirgan xat yozdi. Ular oliy taʼlim muassasalarini "insoniyat va global meros" sifatida himoya qilishga sodiqligini koʻrsatishni talab qildi. Ammo mahalliy qattiq qanotli OAVning keskin reaktsiyasidan soʻng, Omid oʻz pozitsiyasini oʻzgartirib, oʻxshash qasoskor hujumlar talab qila boshladi.
AQSh va Isroil hujumlarini kengaytirishda davom etmoqda: Isroil harbiylari seshanba kuni Eron temir yoʻl tarmogʻini nishonga oldi. AQSh prezidenti Donald Trump esa mamlakatning asosiy elektr stansiyalari va koʻpriklari kabi fuqarolik infratuzilmasini bombardimon qilish bilan tahdid qildi, bu xalqaro huquqni buzish hisoblanadi. Trump "bugun kechqurun butun bir tsivilizatsiya yoʻq boʻladi" deb daʼvo qilib, agar urush davom etsa, Eronni qayta qurish 100 yil davom etishi mumkinligini maʼqulladi.
Hujumlar fuqarolik infratuzilmasiga qaratilganligi koʻplab eronliklarda chuqur tashvish uygʻotmoqda. Shahid Beheshti universiteti talabasi (ismini oshkor qilishni istamagan): "Universitetingizga hujum qilinganini koʻrib ertalab uygʻonish gʻalati tuyuldi, ertaga hech narsani tekshirish uchun elektr energiyasi boʻlmasligi dahshatli", dedi. U taʼkidladi: "Agar elektr stansiyalari, poʻlat, neft-kimyo, koʻpriklar, universitetlar va ilmiy institutlarga hujumlarni oqlashingiz mumkin boʻlsa, unda hamma narsani oqlashingiz mumkin".
Hujumlar ichki va tashqi munosabatlarni ham keskinlashtirdi: IRGC bilan bogʻliq Fars axborot agentligi Sharif universitetiga hujum "xorijdagi dissidentlarning xiyonati"siz amalga oshirilishi mumkin emasligini daʼvo qildi. U Sharif universitetining sobiq professori Ali Sharifi Zarchini bombardimon qilingan markazning koordinatalarini oshkor qilganlikda aybladi, dalillar keltirmasdan. Sharifi Zarchi esa markaz Google Maps-da belgilanganligini taʼkidlab, universitetlar va boshqa fuqarolik obʼektlarini nishonga olishni qatʼiy qoralagan holda, "har qanday hujumlarning maqsadi eron xalqini repressiya, ommaviy qirgʻinlar va internetni oʻchirish orqali garovga olgan Islom Respublikasi rejimini agʻdarish boʻlishi kerak", deb javob qaytardi.
Hukumatdan mustaqil talaba guruhlari tomonidan nashr etilgan xatda AQSh va Isroil hujumlari qoralangan boʻlsa-da, hukumatning ikki davlat va ularning ittifoqchilari bilan toʻqnashuvga olib keladigan siyosat olib borishi masʼuliyatli deb hisoblangan. Talabalar yozgan: "Xalqimiz ishlamoqchi, oʻqimoqchi, nafas olmoqchi, internetga kirish imkoniyatiga ega boʻlmoqchi va oʻz kelajagini qurmoqchi. Ketgan aqllar qaytmaydi. Hibsga olingan qiz endi oʻqimaydi. Maktabi bombardimon qilingan bola katta boʻlmaydi. Ushbu yoʻqotishlar narxini hammamizning kelajagimiz toʻlaydi – bugun bu boʻlinishdan foyda olganlar ham".
Sharif universitetida matematika professori vayron qilingan binoning qoldiqlari ichida onlayn dars oʻtib, qarshilik va davomiylikni namoyish etdi. Hukumat tomonidan yaqin atrofda joylashtirilgan plakatlarda "Trumpning yordami keldi" deb yozilgan edi. Bu AQSh prezidenti va Isroil bosh vaziri Benyamin Netanyaxuning 1979 yilgi inqilobdan keyin hokimiyatga kelgan, ammo soʻnggi yillarda mamlakat miqyosidagi noroziliklarga duch kelgan Islom Respublikasini agʻdarish uchun eron xalqiga "yordam" berishni istashlari haqidagi takroriy daʼvolariga ishora edi.
Source: www.aljazeera.com