Avstraliyaning eng ko‘p mukofotlangan tirik askari Ben Roberts-Smit Afg‘onistonda qurolsiz tinch aholini o‘ldirishda ayblanib, politsiya tomonidan qamoqqa olindi. Avstraliya Federal Politsiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, 47 yoshli sobiq askar 2009-2012 yillar oralig‘ida Afg‘onistonda xizmat qilgan paytda sodir etilgan beshta harbiy jinoyat uchun ayblanmoqda.
Roberts-Smit 2010 yilda Afg‘onistonning Qandahor shahrida Tolibon jangarilariga qarshi jangda ko‘rsatgan jasorati uchun Avstraliyaning eng yuqori harbiy mukofoti – Viktoriya Xochi bilan taqdirlangan edi. Biroq, 2018 yildan boshlab bir qator gazetalar uning Afg‘oniston qo‘shinlari tomonidan ushlangan qurolsiz mahbuslarni o‘ldirishda ishtirok etgani haqida ma’lumotlar e’lon qila boshladi.
2023 yilda Federal Sud sudyasi Roberts-Smitga qarshi da’vo qilingan ayblovlarning bir qismini isbotlangan deb topdi, natijada u gazetalarga qarshi qo‘zg‘atgan tuhmat ishini yo‘qotdi. 2025 yil sentyabr oyida Oliy Sud uning oxirgi apellyatsiyasini rad etdi, bu esa jinoiy tergovning davom etishiga olib keldi.
Avstraliya Federal Politsiyasi Komissari Krissi Barret matbuot anjumanida bayon qilishicha, ayblovlar qurbonlar jangovar harakatlarda qatnashmagan, qurolsiz va Avstraliya Mudofaa Kuchlari a’zolarining nazorati ostida bo‘lgan paytda o‘ldirilganligini o‘z ichiga oladi. Xususan, Roberts-Smit qurolsiz afg‘on o‘smirini otib o‘ldirgani va qo‘lqopli mahbusni qoyalikdan itarib yuborgani, so‘ngra uni otishga buyruq bergani da’vo qilinmoqda.
Avstraliya ikki o‘n yil davomida Afg‘onistonga 39 000 askar yuborib, AQSh va NATO boshchiligidagi Tolibonga qarshi operatsiyalarda qatnashgan. 2021 yilda Avstraliya Federal Politsiyasi va Maxsus Tergovchilar Idorasi tomonidan Afg‘onistonda xizmat qilgan ba’zi askarlarning harbiy jinoyatlari bo‘yicha qo‘shma tergov ochilgan. Roberts-Smitning ishi jami 53 tergovdan biri bo‘lib, ulardan 10 tasi hali davom etmoqda.
Maxsus Tergovchilar Idorasi direktori Ross Barnetning aytishicha, agar dalillar boshqa shaxslarni ayblashni talab qilsa, ular ham javobgarlikka tortiladi. Roberts-Smit Sidneydagi aeroportda qamoqqa olingan va chorshanba kuni sudga chiqishi rejalashtirilgan.
Source: www.dw.com