Pokiston hukumati AQSh va Isroilning Eron bilan urushini tugatish va strategik ahamiyatga ega bo‘lgan Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochish uchun ikki bosqichli reja taklif qildi. Reuters axborot agentligiga bergan ma’lumotga ko‘ra, bu reja hozirda Eron va AQSh tomonidan ko‘rib chiqilmoqda. Pokistonning diplomatik sa’y-harakatlari Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili Esmoil Bag‘oyi tomonidan tasdiqlandi.
Bag‘oyi Eronning xavfsizligiga e’tibor qaratayotganini ta’kidlab, AQSh va Isroilning so‘nggi hujumlariga qarshi turishini bildirdi. Dushanba kuni Tehrondagi yirik universitet va Asaluyeh shahridagi Janubiy Pars neft-kimyo zavodiga qilingan bombardimon natijasida kamida 34 kishi halok bo‘ldi. Bu voqealar mintaqaviy keskinlikni yanada kuchaytirdi.
Axios nashri xabar berishicha, AQSh, Eron va mintaqaviy vositachilar urushni doimiy tugatishga olib kelishi mumkin bo‘lgan “ikki bosqichli kelishuv” doirasida 45 kunlik o‘t ochishni to‘xtatishni muhokama qilmoqda. Pokiston manbasi Field Marshal Osim Munirning AQSh vitse-prezidenti JD Vens, maxsus elchi Stiv Vitkoff va Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Oroqchi bilan “butun kecha” aloqada bo‘lganini aytdi.
Taklif qilingan rejaga ko‘ra, darhol o‘t ochish to‘xtatiladi va Hormuz bo‘g‘ozi ochiladi, so‘ngra 15-20 kun ichida keng qamrovli kelishuv yakunlanadi. “Islomobod kelishuvi” deb nomlangan bitim bo‘g‘oz uchun mintaqaviy tuzilmani o‘z ichiga oladi va yakuniy muzokaralar Pokiston poytaxtida o‘tkaziladi. Yakuniy kelishuvda Eronning yadro quroli izlamaslik majburiyati, sanksiyalarning yengillashi va muzlatilgan aktivlarning ozod qilinishi kiritilishi kutilmoqda.
Biroq, Eron rasmiysi Reutersga bergan bayonotida, vaqtincha o‘t ochishni to‘xtatish evaziga bo‘g‘ozni ochishni rad etdi va taklifni ko‘rib chiqishda muddatlarni qabul qilmasligini aytdi. AQSh ham doimiy o‘t ochishni to‘xtatishga tayyor emas. Pokistonning “shoshilinch diplomatiyasi” og‘ir ish bilan uchrayapti, chunki ishtirokchi tomonlar o‘rtasida ishonchsizlik juda yuqori.
Bag‘oyi AQShning o‘tgan oy taklif qilgan 15 bandli rejasini hech qachon qabul qilmasligini ta’kidladi va Eronning o‘z talablari borligini, ularni faqat mos vaqtda ochiqlashini aytdi. U Eronning bosim ostida egilmasligini ta’kidladi. Hormuz bo‘g‘ozi orqali dunyo neft va gazining 20% dan ortig‘i o‘tadi, hozirda u amalda Eron tomonidan blokadaga olingan. Urush boshlanganidan beri Eronda 2000 dan ortiq odam halok bo‘ldi.
Source: www.aljazeera.com