Londonning Rainham shahridagi Sharp Group kompaniyasiga tegishli band qayta ishlash zavodida chang va shovqin doimiy hamroh bo‘lib, bu yerda ishlash qiyin. Zavod yiliga 280 ming tonna aralash chiqindilarni qayta ishlaydi, 24 nafar agentlik ishchisi tez harakatlanuvchi konveyer lentalarida ishlaydi.
Bu xavfli soha. Sharp Group o‘zining xavfsizlik rekordi bilan faxrlansa-da, sohadagi ish bilan bog‘liq jarohatlar va kasalliklar boshqa tarmoqlarga nisbatan 45% yuqori. O‘lim darajasi esa milliy o‘rtacha ko‘rsatkichdan ancha yuqori. Bu omillar, ishning yoqimsizligi bilan birga, ishchilarni ushlab qolishni qiyinlashtiradi. Yillik kadrlar almashinuvi 40% ni tashkil qiladi.
Liniya nazoratchisi Ken Dordoyning aytishicha, konveyer doimiy harakatda va ishchilar doimiy ravishda chiqindilarni tanlashadi. Firma tanlovchilarni har 20 daqiqada turli materiallar o‘rtasida almashtiradi va vaqti-vaqti bilan lenta to‘xtatiladi.
Yuqori kadrlar almashinuviga potensial yechim – robot. Alpha (Avtomatlashtirilgan Chiqindilarni Qayta Ishlash Insoniy Yordamchi) nomli robot chiqindilarni tanlashga o‘rgatilmoqda. U Xitoyning RealMan Robotics kompaniyasi tomonidan qurilgan va Britaniyaning TeknTrash Robotics firmasi tomonidan real dunyo sharoitlariga moslashtirilmoqda.
TeknTrash asoschisi va bosh direktori Al Kostaning ta’kidlashicha, inson harakatlarini nusxalash robotga mavjud zavodlarga moslashish imkonini beradi. Alpha hali tezlikka erishmagan, u o‘quv dasturida va qo‘l harakatlari orqali boshqarilmoqda. Yonida VR ko‘zoynakli ishchi o‘z harakatlarini yozib oladi.
O‘quv jarayoni ikki bosqichli: birinchisi – konveyerdagi narsalarni aniqlash, ikkinchisi – ularni ko‘tarish. Kosta bu erta bosqichdagi trening ekanligini aytadi. HoloLab tizimi bir nechta kameralardan ma’lumotlarni yig‘ib, Alphani o‘rgatadi.
Zavod moliya direktori Chelsea Sharpning so‘zlariga ko‘ra, insoniy robotning jozibadorligi shundaki, u 24/7 ishlaydi, ta’til yoki kasallik kuni olmaydi. Muqobil variant – yangi maxsus zavodlar qurish yoki mavjudlarni qayta jihozlash, masalan, Koloradodagi AMP kompaniyasining uskunalari bilan.
AMP bosh direktori Tim Styuartning aytishicha, ularning robotlari havoni ishlatib, narsalarni yo‘naltiradi va AI doimiy ravishda tizimni yaxshilaydi. Kaliforniyadagi Glacier startapi asoschisi Rebekka Xu-Tramsning ta’kidlashicha, chiqindilarning xilma-xilligi katta muammo. Uning kompaniyasi o‘rnatilgan robot qo‘llar va AI dan foydalanadi.
Uchala kompaniya ham inson mehnatiga asoslangan model endi barqaror emasligiga rozi. Yel universiteti professori Marian Chertovning so‘zlariga ko‘ra, robotlashtirish va AI bilan boshqariladigan ko‘rish tizimlari materiallarni qayta tiklash, ishchi tajribasi va iqtisodiy raqobatbardoshlikni yaxshilash uchun eng katta potensialga ega.
Chelsea Sharp ishchilarni qayta o‘qitish va ularni robotlarni boshqarish va nazorat qilishga jalb qilish rejalari borligini aytadi. Bu ularni xavfli muhitdan uzoqlashtiradi.
Source: www.bbc.com