G‘azaning Isroil tomonidan bosib olinishi va urushidan keyingi qayta tiklanishi va rivojlantirilishi uchun keyingi 10 yil ichida 71 milliard dollardan ortiq mablag‘ talab qilinadi, deb xabar beradi Yevropa Ittifoqi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining yangi hisobotida. Hisobotda urushning “inson taraqqiyotiga halokatli ta’siri” va hududning darhol katta miqdordagi mablag‘ga muhtojligi ta’kidlanadi.
G‘azaning birinchi 18 oylik qayta tiklanishi uchun zaruriy xizmatlarni tiklash, muhim infratuzilmani qayta qurish va iqtisodiy tiklanishni qo‘llab-quvvatlash uchun 26,3 milliard dollar talab qilinadi. Hisobotning homiylari tomonidan berilgan bayonotda “Jismoniy infratuzilma zarari 35,2 milliard dollarga, iqtisodiy va ijtimoiy yo‘qotishlar esa 22,7 milliard dollarga baholanadi” deb aytilgan.
G‘aza hozirda oktyabr oyida kelishilgan zaif “olov o‘chirish” ostida. Isroil harbiylari takroriy buzgani uchun ayblangan bu kelishuv, 2023-yil 7-oktyabrda Hamas boshchiligidagi Janubiy Isroilga hujumlardan keyin boshlangan ikki yillik halokatli mojarodan keyin amalga oshirildi. G‘aza Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, Isroil javobi – G‘azaning 2,3 million aholisini yo‘q qilishga urinishga aylanganligi uchun keng tanqid qilingan – 72 500 dan ortiq odamni o‘ldirgan.
“Olov o‘chirish” kuchga kirganidan beri kamida 777 kishi halok bo‘lgan, shundan aprel oyi boshidan beri 32 kishi o‘ldirilgan. Qurbonlar orasida 8-aprel kuni G‘aza shahri g‘arbidagi dron hujumida halok bo‘lgan Al Jazeera jurnalisti Muhammad Visha ham bor. G‘aza Hukumat Matbuot idorasi Isroil “olov o‘chirish”ni 2400 marta buzganini, bular orasida o‘ldirishlar, hibsga olishlar, blokadalar va ochlik siyosati borligini aytdi.
BMTning ma’lumotlariga ko‘ra, Isroil bombardimonlari qamal va vayron qilingan mintaqada 61 million tonnadan ortiq qoldiq hosil qilgan, butun jamoalarni qabrga aylantirgan. RDNA hisobotiga ko‘ra, 371 888 turar-joy birligi vayron qilingan yoki shikastlangan, hududdagi kasalxonalarning 50 foizdan ortig‘i ishlamayapti va deyarli barcha maktablar vayron qilingan yoki shikastlangan.
G‘aza iqtisodiyoti 84 foizga qisqargan va 1,9 million kishi ko‘pincha bir necha marta ko‘chirilgan. Baholash shuni ko‘rsatadiki, aholining 60 foizdan ortig‘i uylarini yo‘qotgan. Hisobotda mintaqada eng qattiq zarar ko‘rgan sohalar “turar-joy, sog‘liqni saqlash, ta’lim, savdo va qishloq xo‘jaligi” ekanligi va mojaro G‘azadagi inson taraqqiyotini 77 yilga orqaga surganligi aytilgan.
BMT va YI ikkalasi ham G‘azaning qayta qurilishi “Falastin boshchiligida” va “Falastin Ma’muriyatiga boshqaruv o‘tishini faol qo‘llab-quvvatlovchi yondashuvlar” asosida bo‘lishini talab qilmoqda. Bu AQSh prezidenti Donald Trampning G‘azani tozalab, O‘rta er dengizi bo‘yida kurort sifatida qayta qurish mumkinligi haqidagi oldingi ishoralariga aniq rad javobidir.
Source: www.aljazeera.com