Eron parlamenti raisi va bosh muzokirachi Muhammad Bogʻir Gʻolibofning soʻzlariga koʻra, Eron va AQSh oʻrtasidagi muzokaralarda maʼlum taraqqiyotlarga erishilgan boʻlsa-da, yakuniy kelishuvga hali uzoq masofa bor. Gʻolibof milliy televideniyada bergan nutqida “koʻplab boʻshliqlar va baʼzi asosiy masalalar qolmoqda… biz hali yakuniy muhokamadan uzoqmiz” deb taʼkidladi.
Eron prezidenti Masʼud Pezeshkian esa AQSh prezidenti Donald Trampning Tehronni “yadroviy huquqlaridan” mahrum qilishga urinishini qoraladi. Pezeshkian: “Tramp Eron yadroviy huquqlaridan foydalana olmasligini aytadi, lekin qanday jinoyat uchun ekanligini aytmaydi. U qanday qilib bir xalqni huquqlaridan mahrum qilishi mumkin?” deb soʻrodi.
Muzokaralarning asosiy toʻsiqlari Eronning yadroviy dasturi va Hormuz boʻgʻozi masalalari hisoblanadi. Eronning Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi (IRGC) AQShning Eron portlarini dengiz blokadasi ostiga olishini sabab qilib koʻrsatib, Hormuz boʻgʻoziga qoʻyilgan cheklovlarni qayta joriy qildi. Gʻolibaf Vashingtonning blokadasini “ahmoqona” deb baholab, agar Eron kemalari toʻxtatilsa, boshqalarning boʻgʻozdan oʻtishiga yoʻl qoʻymaslikka tayyor ekanligini aytdi.
Al Jazeera muxbiri Tehrondan xabar berarakan, Eron rasmiylari dunyo savdosidagi neftning 20 foizi oʻtadigan Hormuz boʻgʻozini “bosim nuqtasi” sifatida ishlatayotganini va uni “eng muhim savdo karti” deb ataganini bildirdi. Vositachilar ikkinchi bosqich muzokaralarni tashkil qilishga intilmoqda, biroq Eron tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari hech qanday sana belgilanishi mumkin emasligini, chunki AQSh “maksimalistik” pozitsiyasini saqlab qolayotganini aytdi.
Donald Tramp oʻzining aralash bayonotlarida Eronning Hormuz boʻgʻozi boʻyicha “biroz ayyorlik qilganini” va AQSh “shantaj qilinmaydi” deb taʼkidladi. Tramp shuningdek, agar chorshanba kuni kelishuvga erishilmasa, AQSh “yana bombalar tashlashni boshlashi kerak” boʻlishini aytdi. Tahillovchilar Trampning soʻzlari muzokaralardagi muvaffaqiyatsizlikni “yoʻldagi toʻsiq” sifatida koʻrsatishga urinish ekanligini taʼkidlamoqda.
Tehronning Yaqin Sharq strategik tadqiqotlar markazi katta mutaxassisi Abbos Asloniy Eron “ikki yoʻnalishli” siyosatga duch kelayotganini aytdi: bir tomondan muzokaralar, ikkinchi tomondan AQShning bosimi. U: “Agar AQSh haqiqatan ham kelishuvga intilayotgan boʻlsa, nega dengiz blokadasi oʻrnatmoqda, nega sanksiyalarni qoʻshmoqda va nega harbiy mavjudligini kuchaytirmoqda?” deb soʻradi. Asloniy shuningdek, omonat muddatining uzaytirilishi haqida hech qanday belgi yoʻqligini va hech kim bu haqda gapirmayotganini qoʻshdi.
Source: www.aljazeera.com