Sudanning oziq-ovqat inqirozi chuqurlashib, millionlab odamlar kuniga faqat bir marta ovqatlanishga majbur bo‘lmoqda. “Action Against Hunger”, “CARE International”, “International Rescue Committee”, “Mercy Corps” va “Norwegian Refugee Council” nodavlat tashkilotlari tomonidan chop etilgan hisobotda, mamlakatda urush tufayli yuzaga kelgan ommaviy ochlik va ko‘chirishlar jahondagi eng yirik gumanitar inqirozlardan biriga aylanganligi ta’kidlanmoqda.
Hisobotga ko‘ra, urushning uch yilga yaqin davom etishi, zo‘ravonlik, ko‘chirish va qamal taktikalari Sudanning oziq-ovqat tizimini bosqichma-bosqich vayron qilgan. Eng qattiq zarar ko‘rgan Shimoliy Darfur va Janubiy Kordofan viloyatlarida millionlab oilalar kuniga faqat bir marta ovqatlanish imkoniyatiga ega, ko‘p hollarda ular butun kun ovqatsiz qolishmoqda. Odamlar omon qolish uchun barglar va chorva mollari uchun mo‘ljallangan ozuqa moddalarini iste’mol qilishga majbur.
Jamoaviy oshxonalar kamayib borayotgan resurslar tufayli mavjud cheklangan oziq-ovqatni taqsimlashda qiynalmoqda. Inqirozni yanada kuchaytiruvchi omillar sifatida iqtisodiy tanglik va iqlim o‘zgarishi ko‘rsatilgan. 2023-yil aprelida Sudan armiyasi va “Tezkor qo‘llab-quvvatlash kuchlari” (RSF) paramilitar guruhi o‘rtasida boshlangan urush zo‘ravonlik to‘lqinini keltirib chiqargan, natijada 12 milliondan ortiq odam uylaridan quvib chiqarilgan va 33 milliondan ortiq odam gumanitar yordamga muhtoj.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi uch yil ichida 40 mingdan ortiq odam halok bo‘lgan, yordam guruhlari esa haqiqiy o‘limlar soni bundan bir necha baravar yuqori bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaydi. 2026-yilgi Gumanitar Ehtiyojlar va Javob Rejasiga ko‘ra, Sudan aholisining 61,7 foizi (28,9 million odam) o‘tkir oziq-ovqat tanqisligiga duch kelmoqda.
Armiya tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan Sudan hukumati ocharchilik mavjudligini inkor etsa, RSF o‘z nazorati ostidagi hududlarda bunday sharoitlar uchun mas’uliyatni rad etadi. BMT keng tarqalgan vahshiyliklar va etnik zo‘ravonlik to‘lqinlarini qayd etgan. Noyabr oyida global ochlik monitori birinchi marta el-Fasher va Kadugli shaharlarida ocharchilik sharoitlarini tasdiqlagan.
Fevral oyida BMT tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan “Integratsiyalashgan Oziq-ovqat Xavfsizligi Bosqichlari Tasnifi” Um Baru va Kernoi hududlarida o‘tkir ozg‘inlik uchun ocharchilik chegaralari oshib ketganligini aniqlagan, bu yerda besh yoshgacha bo‘lgan bolalarning o‘tkir ozg‘inlik darajasi ocharchilik chegarasidan deyarli ikki baravar yuqori.
Hisobotda dehqonlar, savdogarlar va gumanitar faollar bilan suhbatlar asosida Sudan urushining qishloq xo‘jaligidagi uzilishlar va ochlikni urush quroli sifatida ishlatish (shu jumladan, fermer xo‘jaliklari va bozorlarni ataylab vayron qilish) tufayli jamoalarni ocharchilik sharoitiga olib kelayotganligi batafsil bayon etilgan. Ayollar va qizlar dalalarga borishda, bozorlarga tashrif buyurishda yoki suv yig‘ishda zo‘rlash va bezorilik xavfi yuqori bo‘lganligi sababli nisbatan ko‘proq zarar ko‘rmoqda.
Ayol boshchiligidagi uy xo‘jaliklari erkak boshchiligidagi uy xo‘jaliklariga qaraganda oziq-ovqat tanqisligiga uchraish ehtimoli uch baravar yuqori. Bu vaziyat Sudanning kelajagi uchun jiddiy xavf tug‘dirayotgan gumanitar falokatning yana bir ko‘rinishidir.
Source: www.aljazeera.com