Abdulla Qodiriy 1894-yili Toshkent shahrida dunyoga kelgan. U dastlab musulmon maktabida savod chiqargan, keyin 1908–1912-yillarda rus tuzem maktabida, 1916–1917-yillarda esa Abulqosim shayx madrasasida o‘qigan. 1924–1925-yillarda Moskvadagi adabiyot kursida ta’lim olgan adib, o‘zbek adabiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynadi.

Qodiriyning faoliyati turli sohalarni qamrab oldi: u “Mushtum” jurnalining asoschisi, “Oziq ishlari” gazetasida muharrir, “Ishtirokiyun” va “Qizil bayroq” gazetalarida adabiy xodim bo‘lib ishlagan. Shuningdek, Eski shahar oziqa qo‘mitasi va Kasabalar sho‘rosida sarkotib sifatida faoliyat yuritdi. Uning ilk asari “Yangi masjid va maktab” nomli xabari 1914-yilda “Sadoyi Turkiston” gazetasida bosilgan.

Adibning ijodiy merosi keng qamrovli: 1915–1916-yillarda “Baxtsiz kuyov” pyesasi, “Juvonboz” va “Uloqda” hikoyalari tamomlangan. 1919–1925-yillarda o‘tkir maqolalari bilan matbuotda faol bo‘lgan Qodiriyning “O‘tgan kunlar” va “Mehrobdan chayon” romanlari 1919–1929-yillarda yozilib, nashr qilingan va o‘zbek adabiyotida o‘chmas iz qoldirdi. “Obid ketmon” qissasi esa 1934-yilda yozilgan.

Abdulla Qodiriyning hayoti qiyin davrlarni boshidan kechirdi: “Mushtum” jurnalida e’lon qilingan “Yig‘indi gaplar” maqolasi bois 1926-yilda 2 yilga ozodlikdan mahrum etilgan, ammo O‘zbekiston parlamentining qarori bilan jazoni o‘tamay ozod qilingan. Biroq, 1938-yil 4-oktabrda qatl qilingan. Uni otuvga hukm qilish haqidagi hujjat ertasi kuni 5-oktabrda rasmiylashtirilgan. U 1956-yil 9-oktabrda bu ayblovdan, 1926-yildagi ish bo‘yicha esa 2023-yilda to‘la oqlangan.

Sana munosabati bilan, Gazeta “to‘g‘rilik orqasida, bosh ketsa „eh“” demasligini ta’kidlagan holda, Abdulla Qodiriyning asarlari asosida test tayyorladi, bu uning merosini o‘rganish va uning adabiy qadriyatlarini saqlashga qaratilgan tashabbusdir.

Source: www.gazeta.uz