Eronning sobiq tashqi ishlar vaziri Muhammad Javod Zarif AQSh va Isroilning Eron bilan urushini tugatish uchun keng qamrovli yo‘l xaritasini taklif qildi. Ushbu reja “Foreign Affairs” jurnalida chop etildi va u vaqtinchalik o‘t ochishni to‘xtatishdan tashqariga chiqib, doimiy tinchlik o‘rnatishga qaratilgan.
Zarifning ta’kidlashicha, urush 28-fevralda boshlangan va butun Yaqin Sharqni qamrab olgan, shuningdek, global iqtisodiyotga jiddiy ta’sir ko‘rsatgan. Eron qo‘shni davlatlarga hujum qilgan, AQSh aktivlarini nishonga olgan va Hormuz bo‘g‘ozida kemalar harakatini cheklagan. Uning fikricha, urushni davom ettirish faqat tinch aholi hayotlari va infratuzilmaning yanada ko‘proq yo‘qolishiga olib keladi.
Rejaga ko‘ra, Eron xalqaro monitoring ostida yadro dasturini cheklashni va barcha sanksiyalarning tugashi evaziga Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochishni taklif qilishi kerak. Bu cheklovlar yadro quroli izlamaslik va boyitilgan uran zaxiralarini 3,67% dan past darajaga tushirish majburiyatini o‘z ichiga oladi. Zarif AQSh prezidenti Donald Trampning “nol boyitish” talabini “xayoliy” deb atadi.
Shuningdek, Zarif AQSh bilan o‘zaro tajovuz qilmaslik shartnomasi tuzish, shuningdek, Xitoy, Rossiya va AQShning Yaqin Sharqdagi yagona boyitish inshootida Eron va uning Fors ko‘rfazi qo‘shnilari bilan mintaqaviy yoqilg‘i boyitish konsorsiumini yaratishda yordam berishini taklif qildi. U, shuningdek, Fors ko‘rfazi davlatlari, BMT Xavfsizlik Kengashi vakillari va Misr, Pokiston va Turkiya kabi davlatlar mintaqaviy xavfsizlik tizimini shakllantirishlari kerakligini ta’kidladi.
Fors ko‘rfazi davlatlarining vakillari Zarifning taklifini tanqid qilib, u Erondan qo‘shnilariga qilingan hujumlarni e’tiborsiz qoldirganini aytdi. Birlashgan Arab Amirliklari prezidentining diplomatik maslahatchisi Anvar Gargash bu rejani “Eron strategiyasining asosiy kamchiliklari”ni hisobga olmagani uchun tanqid qildi. So‘biq Qatar bosh vaziri Hamad bin Jassim Al Tani esa rejaning “aqlli” yondashuvi haqida ijobiy fikr bildirdi, ammo urushning murakkab va xavfli yo‘lga olib kelganini ta’kidladi.
Source: www.aljazeera.com