️ Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi natijasida yuzaga kelgan reaktiv yoqilg‘i tanqisligi global aviatsiya sohasiga jiddiy zarba bermoqda. Germaniyaning eng yirik aviakompaniyasi Lufthansa may oyidan oktyabrgacha 20 ming qisqa masofali reysni bekor qilishga majbur bo‘ldi. Bu chora taxminan 40 ming metrik tonna yoqilg‘ini tejash imkonini beradi, chunki Eron mojarosi boshlanganidan beri yoqilg‘i narxi ikki baravar oshgan.
️ Gollandiyaning KLM aviakompaniyasi kelgusi oy uchun 160 reysni bekor qilgan bo‘lsa, Yevropa va Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi boshqa tashuvchilar narxlarni oshirish va yozgi ta’til mavsumi yaqinlashayotgan bir paytda ommaviy bekor qilishlar ehtimoli bilan kurashmoqda. Xalqaro Energetika Agentligi ijrochi direktori Fatih Birolning so‘zlariga ko‘ra, Yevropada atigi olti haftalik reaktiv yoqilg‘i zaxirasi qolgan.
️ Yevropa Ittifoqining energetika bo‘yicha komissari Dan Yorgensen inqiroz yuqori narxlardan ta’minot inqiroziga aylanayotganini ta’kidladi. U a’zo davlatlar aviayoqilg‘i zaxiralarini o‘zaro taqsimlash imkoniyatini o‘rganayotganini ma’lum qildi. Biroq, Gollandiya hukumati Yevropa Ittifoqida kerosin zaxirasi kamida besh oyga yetarli deb hisoblaydi.
️ ING bankining transport iqtisodchisi Riko Luman olti haftalik smeta to‘g‘ri bo‘lishi mumkinligini va yoqilg‘i taqsimlash rejalari amalga oshirilishi kerakligini aytdi. Ammo OAG aviatsiya ma’lumotlari kompaniyasining bosh tahlilchisi Jon Grant vaziyatni unchalik “dahshatli” deb baholamaydi va bekor qilingan reyslar ko‘pincha muqobil variantlari ko‘p bo‘lgan yo‘nalishlarda ekanligini ta’kidlaydi.
️ Yevropa transport vazirlari seshanba kuni yoqilg‘i tanqisligiga qarshi choralarni muhokama qilish uchun yig‘ildi. Yevropa Komissiyasi 22 aprelda energiya va transport choralari paketini taqdim etadi, jumladan, yoqilg‘i zaxiralarini birgalikda boshqarish va mavjud ta’minotni a’zo davlatlar o‘rtasida taqsimlash rejalari. Shuningdek, AQShdan ko‘proq yoqilg‘i sotib olish imkoniyati ko‘rib chiqilmoqda.
️ Inqiroz aviakompaniyalarning ta’minot zarbalariga qanchalik zaif ekanligini yana bir bor ko‘rsatdi. Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasining (IATA) 2024 yil noyabrdagi hisobotida Yevropaning importga qaramligi tufayli yoqilg‘i ta’minoti barqarorligi zaiflashgani haqida ogohlantirilgan edi. Muqobil yoqilg‘i (SAF) dan foydalanishni oshirish bo‘yicha choralar ko‘rilayotgan bo‘lsa-da, taklifning kamligi va yuqori narxlar muammo bo‘lib qolmoqda.
️ Mutaxassislarning fikricha, inqirozdan chiqishning yagona real qisqa muddatli yo‘li yoqilg‘i sarfini kamaytirishdir. Bu ko‘proq reyslarning bekor qilinishiga va chiptalar narxining oshishiga olib keladi. Gonkongning Cathay Pacific, Air New Zealand va Malayziyaning Air Asia X kabi aviakompaniyalari allaqachon yoqilg‘i tejash uchun yo‘nalishlarni qisqartirgan.
Source: www.dw.com